Bethlehem : Op zoek naar vrede in een verscheurd land (1)

 

Bethlehem

Bethlehem

Bethlehem : ‘Op zoek naar vrede’ opent een vierdelige serie over een pelgrimage die ik maakte van 8 – 15 november 2010, met Kerk in Nood. Van Bethlehem via Jeruzalem en Nazareth naar Kanaän, Het was een bijzonder reis vol ontmoetingen met autoriteiten die werkten aan het vredesproces. Los daarvan trok ik er alleen op uit om zomaar spontaan mensen te ontmoeten. Steeds doordrongen van die ene vraag: waar vind ik vrede?Bethlehem november 2010. Nog zie ik de lange rij bussen die ‘aan het eind van de middag de stad verlaten. ” ’s Nachts durft bijna niemand hier te blijven,” zegt Joris van Voorst tot Voorst,   directeur van Kerk in Nood. De geboorteplaats van Jezus bevindt zich immers in Palestina.

In Bethlehem krijgen we geschenken

Zelf worden we uiterst vriendelijk ontvangen in Casa Nova, een gastenverblijf van de paters Franciscanen. Ze geven ons zelfs geschenken in de vorm van een kaars met daarop een afbeelding van de stad Jeruzalem.

soldaten bij geboortekerk Bethlehem

Geboortekerk van Bethlehem

Pal naast Casa Nova bevindt zich de Geboortekerk. Volgens de overlevering kwam Jezus hier ter wereld. Bij aankomst in Bethlehem straalt boven de kerk de Ster van Bethlehem. In het jaar 0 wees hij herders, wijzen en koningen de weg naar de pas geboren Vredesvorst. In de kerk leidt een stenen trap leidt naar de geboorteplaats van Christus, aangegeven door een grote ster. Stilletjes neem ik plaats bovenaan de trap.
Vanuit de diepte klinkt mysterieus Oosters gezang omhoog. Een zware mannenstem, waarschijnlijk de priester, zingt voor. Dan volgen stemmen in verschillende toonhoogtes. Zo te horen, vieren ze een Grieks Orthodoxe Mis.

geboorteplaats

Geen vrede bij de geboortegrot in Bethlehem

In de geboortegrot krijgt elk geloof vanaf vijf  uur tot half tien ‘s ochtends een half uur de tijd om zijn geloof te beleven. Behoor je tot een ander geloof of kom je niet op tijd dan word je nogal bars weggeduwd.
Om half acht vindt de Room-Katholieke mis plaats. Even voor die tijd dal ik langzaam de trap af.  Diep ontroerd buk ik me om het hart van de ster te kussen. Precies op deze plaats kwam de Vredesvorst ter wereld. Tranen prikken in mijn ogen, want nog steeds is er geen vrede.
Veel tijd krijgen pelgrims niet in de geboortegrot. Zodra er een andere mis begint, moet iedereen verdwijnen. Twee vrouwen reiken naar de ster om deze nog even aan te raken, maar worden weggetrokken door kosters.
Ze spartelen tegen, maar de kosters zijn sterker. Is er dan zelfs hier geen plaats voor vrede?

shepherds on the fields

shepherds on the fields

Vrede bij de Shepherds on the Fields van Bethlehem.

Vrede voel je in Bethlehem wel in het even buiten de plaats gelegen Shepherds on the Fields. Hier verscheen aan de herders een groot licht. Engelen riepen hen op naar de stal te komen om de pasgeboren Verlosser te verwelkomen. God had zijn Zoon naar de aarde gezonden.
Het heiligdom, ontworpen door Barluzzi, staat op een rots. Het lijkt op een tent zoals  de herders deze destijds gebruikten Door de glazen koepel schijnt licht . Het herinnert aan het goddelijk licht dat de herders destijds zagen. Rondom zien we prachtige schilderingen over de geboorte van Jezus.
Dan pakt een jongen zijn gitaar en begint te zingen over Gods schepping. Diep ontroerd  neurien we mee. Voelen we ons aangeraakt door de liefde van God. Dan dalen we af in de grot voor het bijwonen van de Heilige Mis. .  

herders 2

Heilige Helena

De heiligdommen verwijzen als stille getuigen naar het leven van Jezus. Hun bestaan danken ze aan de Heilige Helena, de moeder van keizer Constantijn. Zij identificeerde in de derde eeuw de heilige plaatsen uit de Bijbel en liet daar kerken bouwen. Later werden veel van deze kerken verwoest.
In 529 legde een vuurzee de Geboortekerk in as tijdens de Samaritaanse opstand. In 565 liet keizer Justitanus haar herbouwen tot een fort. Zo volgden In Palestina en Israel verwoesting en wederopbouw elkaar steeds op tot in onze tijd. Om te voorkomen dat moslims ter paard de kerk binnenstormden, kreeg de Geboortekerk een lage smalle deur. Tijdens de Perzische opstand in de 7e eeuw bleef de kerk gespaard dankzij de beeltenis van de drie wijzen in Oosterse kledij op de façade.

moskee

Muzelman roept op tot gebed in Bethlehem

Bij het verlaten van deze Heilige plaats hoor ik een muzelman oproepen tot gebed vanuit een minaret pal tegenover de Geboortekerk. Deze behoort tot de moskee, die genoemd is  genoemd naar Omar Ibn –al-Khattab (581-644), heerser van het Arabische Rijk.
Na het veroveren van Jeruzalem in reisde hij in 637 naar Bethlehem om een wet uit te vaardigen ter bescherming van het christelijk erfgoed. In 1860 schonk de Grieks Orthodoxe Kerk het stuk grond in Bethlehem om daar een naar de kalief genoemde moskee te bouwen. Moslims en christenen ontstaken in het verleden houders met olijfolie om moskee en kerk te verlichten. Was er toen wel  vrede?

herders3



Achter de minaret bevinden zich straten vol handelaren. Voor een euro koop ik een broodje falafel met sla en saus en eet dat binnen op. Al snel raak ik in gesprek met enkele moslims. Ze vertellen mij over hun familie van wie velen in Chili wonen. Bij het weggaan schudden ze me vriendelijk de hand.
Teruglopende naar de Geboortekerk ontmoet ik een katholieke leraar. Van hem wil ik weten waarom de kosters in de geboortegrot zo streng optreden tegen mede-christenen. Hij schudt zijn hoofd en zegt dit ook niet te begrijpen. ‘Vooral geestelijken zouden beter moeten weten’, zegt hij. ‘Ook binnen de christenen zelf heerst geen eenheid. Ook dat vormt een blokkade tot vrede.’

 

rozenkrans

Souvenirs van Bethlehem

Eenmaal voorbij de Geboortekerk kom ik in een straat vol souvenirwinkeltjes. In de etalages staan kerststalletjes, Christusbeelden en andere voorwerpen van olijfhout, Kerk in Nood verkoopt deze in Nederland zijn ze te koop Kerk in Nood. Even verder klinkt het geluid van cirkelzagen en ruikt het naar houtschilfers.
In kleine werkplaatsen maken ze hier de voorwerpen. Hoewel het warrelt van het stof dragen ze geen speciale bril. In een bak liggen ovale plakjes hout met gaatjes te koop als onderzetters. In feite zijn het stansplaatjes van rozenkranskralen.

 

Bethlehem

Christelijke Palestijn in Bethlehem

Ik raak in gesprek met een christelijke Palestijn, een weduwnaar. Gevraagd naar het overlijden van zijn vrouw vertelt hij mij: ‘‘Ineens was ze doodziek. Ik bracht haar naar het ziekenhuis buiten Bethlehem, Ze wilden haar niet helpen, omdat ik een christen ben die uit Palestina komt. Ik reed naar een ander ziekenhuis. Ook daar wilden ze ons niet helpen. Op weg naar het derde ziekenhuis overleed zij.”
Hij geeft hij me een klein maar kostbaar geschenk. Het is een kruisje van olijfhout met daarin uitgesneden het beeld van de lijdende Christus. Innerlijk geraakt door het rotsvaste geloof van deze Palestijn loop ik weer naar Casa Nova.
Eenmaal weer terug in het hotel kijk ik uit op een Joodse nederzetting die met enkele anderen een ring vormt om Oost-Jeruzalem. Daarachter bevindt zich Jeruzalem, dat voor morgen op het programma staat. We komen er niet zomaar.

via de muur naar Jeruzalem

via de muur naar Jeruzalem

Muur tussen Bethlehem en Jeruzalem

Om van Bethlehem naar Jeruzalem te gaan moet je voorbij de muur. Deze scheidt sinds 2002 de Westelijke Jordaanoever van de rest van Israel. Hij bestaat uit betonnen platen afgewisseld met wachttorens. Hij is wel twee keer zo hoog als de Berlijnse muur. Een verscheurd volk, een verscheurd land.
De controles zijn streng. Dranghekken, draaideuren, gepantserd glas, en scanners voor vingerafdrukken. Voor in Israel werkzame Palestijnen bedraagt zowel ‘s morgens als ’s avonds de gemiddelde wachttijd twee uur.
Wanneer we er zelf lopen overvalt me een gevoel van beklemming en totale machteloosheid. Hoe kan hier ooit vrede ontstaan?
Sommige delen van de muur zijn beschilderd met graffiti. Veelal schimpend, maar ook een en al droefheid. Opeens zie ik een huilende Madonna met een dood kind op haar schoot. Met een brok in mijn keel loop ik terug naar de bus, op naar Jeruzalem.

muur

Tips: Logies: Casa Nova; gastvrij hotel van paters Franciscanen met eenvoudige maar goede keuken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *