100 jaar verzamelen in het Scheepvaartmuseum

100 jaar verzamelen, bnschuiten in de branding, HW Mesdag.

100 jaar verzamelen, bomschuiten in de branding, HW Mesdag.

 

100 jaar verzamelen. Dat is het thema van de expositie in het Scheepvaartmuseum van Amsterdam ter ere van haar 100e verjaardag. Wat waren/zijn voor het Scheepvaartmuseum de drijfveren om iets wel of niet op te nemen in haar collectie? Dat ontdek je tijdens de expositie ”Drijfveer” die duurt tot tot en met 2 juli 2017.

100 jaar verzamelen, Scheepvaartuseum. Drijfveer, schilderij van Speyk

100 jaar verzamelen, Scheepvaartuseum. Drijfveer, schilderij van Speyk

100 jaar verzamelen belicht in verschillende thema’s de motivatie voor het aanleggen van een verzameling. Allereerst kijkt het Scheepvaartmuseum daarbij naar de kwaliteit. Ook zeldzaamheid en kostbaarheid spelen een rol.

Gouden Eeuw startpunt voor 100 jaar verzamelen

In 1916 koos het Scheepvaartmuseum vooral voor de Gouden Eeuw. Met als thema ‘’pronken en verleiden’’ zien we een enorm model-oorlogsschip uit de 17e eeuw. Een zelfde soort schip zien we ook in de vaste collectie van het Scheepvaartmuseum op de schilderstukken over zeeslagen in de 17e eeuw.
Hiermee wilden de Hollanders ondanks hun kleine land een verpletterende indruk maken op andere staten. De grootste helden waren toen zeehelden. We zien zelfs een brief van Michiel de Ruyter uit 1657.

hemelglobe Jodocus Hondius, 1613

hemelglobe Jodocus Hondius,

Pronkstukken van 100 jaar verzamelen

Pronkstukken uit deze beginjaren vormen:
•’Bomschuiten in de branding (1898). We zien vissers zwoegen in een altijd woeste zee. Hoewel we hun gezicht niet zien, voelen we de sterke emoties gedurende hun zware arbeid.
•Beeldhouwwerken van inheemse bevolking; Met de ontdekking van de wereld en daarmee van andere culturen veranderde in de Gouden Eeuw het wereldbeeld. Wereldbollen uit begin 17e eeuw. Deze pronkten trots in de huiskamers als symbool van de wereldwijde handelscontacten, de grenzeloosheid en de nieuwsgierigheid van de zeevarende natie.
•Het schilderij ‘Gezicht op het IJ met ‘s Lands Zeemagazijn’ te Amsterdam, uit 1664 van Reinier Nooms, alias de Zeeman. Dit meesterwerk is met deze tentoonstelling voor het eerst te zien voor bezoekers. Dit paradepaardje van 100 jaar verzamelen en toont een prachtig beeld van een aantal oorlogsschepen op het water voor het huidige gebouw van het Scheepvaartmuseum.
Bijzonder is ook de collectie van  walviskenner Thijs Mol. Hijj verraste het Scheepvaartmuseum met zijn verzameling van maar liefst vijfhonderd objecten. ‘’Met deze schenking konden we veel lege gaten opvullen’’ vertelt de conservator. “We hadden amper iets van de walvisvaart en dat terwijl deze in de 17e eeuw van groot economisch belang was.”

Gerard Jolink

En dan sta ik opeens oog in oog met Gerard Jolink. Op een enorm videoscherm zingt hij ”op het strand, stil en verlaten”. Het betreft ‘’toppers in concert 2012, the Love Boat Edition.” Staande op een nagebouwd schip ontroerde hij het publiek met het lied ‘Mama”, als een aubade aan zijn 83 jarige moeder.

100 jaar verzamelen; Scheepvaartusuum, expositie Drijfveer

100 jaar verzamelen; Scheepvaartusuum, expositie Drijfveer

Drijfveer voor 100 jaar verzamelen

De drijfveer voor het aanleggen van een verzameling komt vooral voort vanuit de behoefte om het verleden vast te houden. Daaraan ontleen je je identiteit. Vooral helden gelden daarbij als lichtend voorbeeld. Zoals:
•Jan van Speyk. (1802-1831) Vechtende voor koning Willem I tijdens de Belgische Revolutie (1830) blies hij zijn schip en zichzelf op met de woorden: ‘’Liever de lucht in, dan overgeven aan de Belgen’’. Als kostbaar reliek zien we een stukje van zijn afgerukte arm.
•Foto’s van binnenvaartschippers en hun vrouwen in de huiskamers van hun schepen.
In 2016 is de drijfveer voor verzamelen verschoven van ”pronken en verleiden”  (1916) naar het ”zweet en teer” (2016) van de gewone man.

Wist je dat de de collectie van 100 jaar verzamelen verschilt per periode en per conservator? Als stille getuigen van ons rijke culturele en economische verleden geven de objecten een goed tijdsbeeld.  Drijfveer? Gewoon doen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *