Gouden Eeuw en 500 jaar Reformatie

Gouden Eeuw :Maurits en zijn broer Frederik Hednik en echtgenote Amalia van Solms, een portret van Gustave Nouel .

Gouden Eeuw :Maurits en zijn broer Frederik Hendnik en echtgenote Amalia van Solms, een portret van Gustave Nouel .

Gouden Eeuw zo noemen we de bloeiperiode in de Noordelijke Nederlanden tijdens de 17e eeuw. Handel, wetenschap, politiek, militaire macht (vooral ter zee) en kunsten beleefden ongekende hoge tijden. In 1618 ontbrandde echter bijna een burgeroorlog tussen remonstranten (Arminianen) en contraremonstranten (Gomaristen).

Gouden Eeuw, Synode van Dordrecht-, volgens Pouwels Weyts de Jonge

Gouden Eeuw, Synode van Dordrecht-, volgens Pouwels Weyts de Jonge

Gouden Eeuw begint in 1602 met de oprichting van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Om de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden de kans te geven zich te ontwikkelden sluiten de Spanjaarden met de Nederlanders in 1609 een twaalf jaar durend bestand.

Gouden Eeuw op rand van burgeroorlog

Echter, in het bolwerk van de calvinisten ontbrandt de strijd tussen Arminianen en Gomaristen. Volgens de Leidse hoogleraar theologie Jacobus Arminius (1560-1609). Is de menselijke wil van invloed op zijn uiteindelijke lotsbeschikking.
Franciscus Gomarus (1563-1641), eveneens hoogleraar theologie te Leiden, weerspreekt de woorden van Arminius. Gomarus houdt vast aan de predestinatieleer zoals beschreven door Calvijn. Deze stelt dat God al voor de komst van de mens naar de aarde weet, wie er zalig wordt en wie niet. Volgens Gomarus is heel de wereldgeschiedenis de uitwerking van een eeuwig heilsplan Gods.
“Arminius heeft in de Kerk van de Heer een afgod gemaakt van de vrije wil van de mens”, mopperen de Gomaristen.

Gomarus

Gomarus

Armnius

Armnius

Stadhouders Maurits en Lodewijk contra van Oldenbarnevelt

Om de gemoederen te sussen en de gereformeerden weer te verenigen stellen de stadhouders en Gomaristen  Maurits en Lodewijk een Nationale Synode van Arminianen en Gomaristen voor.
Dat maakt raadspensionaris en Arminiaan Johan Van Oldenbarnevelt razend. Volgens hem maken de Arminianen geen schijn van kans wegens hun geringe aantal, Op 4 augustus 1617 dient hij samen met Staten Generaal de Scherpe Resolutie in.
Hierin verklaren ze zich voor altijd te verzetten tegen een Nationale synode om zo de calvinisten te verenigen. Naar aanleiding van het oproer en de plunderingen tegen de remonstranten machtigt de Resolutie steden om zelf waardgelders in dienst te nemen. Deze soldaten moeten een nieuwe eed afleggen, niet aan de stadhouder maar aan de Staten van Holland en aan de besturen van de garnizoenssteden.

Noodkreet Friese stadhouder Lodewijk

Haastig schrijft Willem Lodewijk op 11 augustus 1617 aan Maurits: ”Men moet nu kiezen. Of de Arminianen hun gang laten gaan, of, als men zich tegen hen stelt, het gevaar onder de ogen zien en maatregelen beramen om de Staat te behouden. De goedgezinden in Holland moeten de Staten-Generaal en de Raad van Staten vragen, om de Grondwet te handhaven, de Gereformeerden te beschermen, en de onbillijke en heftige procedures der Arminianen tegen te gaan”.

Nationale Synode

Uiteindelijk kwam de Nationale Synode er toch en wel van 1619-1621 met als resultaat de Statenbijbel.
In het kader van 500 jaar Reformatie werd op zaterdag 5 november in de Grote Kerk van Dordrechtde Nationale Synode gehouden. Op weg naar 2018 en 2019 stond de vergadering uitgebreid stil bij de betekenis van de toen langer dan zes maanden durende internationale bijeenkomst die als Dordtse Synode te boek staat. Tevens kreeg burgemeester Arno Brok het eerste exemplaar van de Dordrecht Bijbel aangeboden.

Gouden Eeuw: cover Het Geloof van Oranje

Bron voor dit artikel ”het geloof van Oranje”

Boeiende exposities over de Gouden Eeuw en 500 jaar Reformatie

Binnen het kader van 500 jaar Reformatie vinden boeiende exposities plaats over de bloeiperiode van de Gouden Eeuw, zoals:

3 gedachten over “Gouden Eeuw en 500 jaar Reformatie

  1. Henk Mesman

    Beste Mensen
    Ik mis uw empathie naar de remonstranten. Het is alsof Maurits de redder des vaderlands was. Wanneer Maurits en Oldenbarnevelt op goede voet hadden gestaan dan hadden zij samen dit geloofsconflict opgelost. De dynastieke agenda van de Oranjes was echter van groter belang dan de geloofsagenda. Maurits koos partij voor de contra remonstranten omdat hij dan tegenover Oldenbarnevelt stelling kon nemen. Bovendien verzekerde hij zich van de steun van de niet denkende massa. Oldenbarnevelt en Maurits vonden beide het probleem van de predestinatie eigenlijk onzin en een achterhaalde theologische dwaling. Ode aan de synode is beslist een verkeerd gekozen benaming. Het wekt de indruk dat het een feestelijke aangelegenheid was. Men hoeft niet trots te zijn op deze gebeurtenissen, mensen zijn onthoofd, hebben zelfmoord gepleegd, zijn uit hun ambt gezet, zijn verbannen en uitgekotst. Je kan dan ook de vraag stellen of de gedenkpenning, gemaakt door Teun Okkerse, met het opschrift ‘Gastvrijheid’ wel toepasselijk is. Deze gastvrijheid gold zeker niet voor de remonstranten.

    Reageren
  2. Henk Mesman

    Hallo Marianne
    Natuurlijk is het voorkomen van een burgeroorlog een zegen geweest voor ons land. De oplossing had echter niet gepaard hoeven te gaan met moord en diskwalificatie van mensen. Maurits had echter als bevelhebber van het leger de mogelijkheid om zich te ontdoen van zijn belangrijke politieke tegenstander, van Oldenbarnevelt. De Oranjes hebben dit door de eeuwen heen altijd slim gespeeld. Maurits zijn daad zou ik dan ook willen vergelijken met de Decembermoorden in Suriname door meneer Bouterse.
    Op belangrijke zittingen lieten de Oranjes zich niet zien. De eerste Statenvergadering in Dordrecht was W de Zwijger niet aanwezig. Op de Dordtse Synode heeft Maurits zij neus niet laten zien. ik kan mij dat overigens goed voorstellen, je begeeft je maar in een kwetsbare positie als vermeend leider. Bovendien kan je ook niets stoms zeggen. (Hij was een beetje dom).
    Vriendelijke groet,
    Henk Mesman

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *