Zout : winti-cultuur opent ”A Global Table” in de Hallen te Haarlem

 

Zout wordt gezegend door wint-priesteres Marjan Markelo op 22 september in de Hallen te haarlem tijdens opening A Global Table, foto Marianne Visser van Klaarwater

Zout wordt gezegend door wint-priesteres Marjan Markelo op 22 september in de Hallen te Haarlem tijdens opening A Global Table, foto Marianne Visser van Klaarwater

Zout. Wat is de politieke en culturele betekenis van ons dagelijks voedsel? Dat is een van de vragen achter de expositie ‘A Global Table’. Deze is tot en met 7 januari 2018 te zien in het Frans Hals Museum en de Hallen te Haarlem. Marjan Markelo verrichtte op 22 september de opening.

Zout en zijn spirituele betekenis volgens de Winti's, (Haarlem. de Hallen)

Zout en zijn spirituele betekenis volgens de Winti’s, (Haarlem. de Hallen)

21 september 2017. Op het ritme van de Oceaan spoelt zout water op de kust van Suriname. Volgens de legende zuivert zout je van schuldgevoelens, Van jezelf maar ook van je voorvaders. Maar is al het zout voldoende om de door slavernij veroorzaakte wonden te helen?

Een enorme berg van zout in de Hallen van Haarlem

Geboeid kijk ik in de Hallen naar een videopresentatie over Suriname. Ik zie mensen in kleurige kledij dansen en zingen rondom een enorme berg van zout. Een van hen zegent het zout. Precies zo’n berg zout ligt er voor me in de Hallen van Haarlem.
Nog even en dan stroomt De Hallen vol kunstminnende Haarlemmers. Ze komen om de opening van A Global Table bij te wonen, Nu is het nog stil.
Mijn aandacht gaat naar een tegelvloer van bruine en witte blokjes. Ze verbeelden suiker en koffie als de belangrijkste producten van Colombia. Het is een werk van Felipe Arturo: la discussion de la geometria, 2014. Evenals de andere kunstwerken in de expositie ‘’a global table’’ onthult ook dit kunstwerk de achtergrond van ons voedsel.

Tegelvloer van koffie en suiker uit Colombia gemaakt door, Felipe Arturo bij ''de ziel van zout''. (Haarlem, De Hallen)

Tegelvloer van koffie en suiker uit Colombia gemaakt door, Felipe Arturo bij ”de ziel van zout”. (Haarlem, De Hallen)

De Ziel van Zout, Patricia Kaersenhout

Om half zes is het gedaan met de stilte. Ruim honderd personen verzamelen zich rondom de berg zout. Het is een kunstwerk van Patricia Kaersenhout met als titel ‘’de ziel van zout’. Ze maakt het in opdracht van van het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis.
In Surinaamse kledij loopt Winti-priesteres Marjan Markelo naar het zout om dit te zegenen. Zij raakte landelijk bekend tijdens de herdenking van 300 jaar slavernij op 1 juli 2013 in het Oosterpark te Amsterdam. In aanwezigheid van het  koningspaar bracht Marjan een plengoffer volgens de cultuur van de Winti.
Winti is de religie van de slaven die vanuit Afrika naar Suriname kwamen om in de plantages te werken. De volgelingen geloven in Anana (God). Om Hem heen zijn verschillende wezens: de winti’s. Om problemen zowel in het nu als in het verleden op te lossen manifesteren ze zich spontaan in een priesters. Uit diens mond vloeien woorden om de problemen op te lossen.

Zout lost volgens Winti’s pijnen op uit het nu en het verleden

Volgens de Winti’s lost zout pijnen op. Ook door de slavernij ontstane wonden van je voorvaderen. Daarom staan er in de berg zout schepjes om zout mee naar huis te nemen en daar op te lossen. Al zingend, pratend en zegenend loopt Marjan om de berg zout.
Het Frans Hals en De Hallen sluiten hun ogen niet voor deze zwarte bladzijden uit de Nederlandse geschiedenis. Dat maakt de expositie ‘’a global table’’ beladen. Zoals een van de vrienden van Frans Hals opmerkte: ‘’Nog even dan dan halen ze ook Jan Pieterzoon Coen (1587-1629) van zijn sokkel.”

Zout, schepjes om zout mee naar huis te nemen en daar op te lossen in water (Haarlem, de Hallen)

Zout, schepjes om zout mee naar huis te nemen en daar op te lossen in water (Haarlem, de Hallen)

 

Zout en slavernij niet het enige thema van A Global Table

Naast de moderne kunst en het thema slavernij bestaat A Global Table uit de volgende thema’s:
• Vergelijkingen en tegenstellingen: ze tonen de welvaartsgroei in de 17e eeuw en het verlangen om alle schatten van de wereld eigen te maken. Zoals ook specerijen en andere exotische producten.
• De Nederlandse handel; dit geeft een beeld van het voedsel uit de 16e eeuw voor de komst van exotische producten. Ik zag hier vooral werk van kunstenaars in Haarlem. Destijds was Haarlem nog een stad van bierbrouwers.
• VOC en WIC; Nederland veroverde de wereld in Azië. De gegoede burgerij kocht de producten uit deze landen. Op de doeken verschenen kostbare specerijen. Zoals peper. Een kilo peper was toen evenveel waard als een landhuis met bediende.
•Frans Post, Na het veroveren van Brazilië door de VIC (1621) ontgonnen Nederlanders suiker op eigen plantages. Honing werd steeds vaker vervangen door suiker. Om de rijkdom in beeld te brengen haalde de VIC kunstenaars naar Brazilië. Zoals de in Haarlem geboren Frans Post. Hij schilderde zeven jaar lang het Braziliaanse landschap met zijn bewoners, planten en dieren.
• De gevolgen van het kolonialisme. Op het hoogtepunt van de VIC en WIC kwamen producten van over de hele wereld op de Europese markt. Dat zorgde voor een kloof tussen het Noordelijk en Zuidelijke Halfrond.

Wist je dat?

Wist je dat Michiel Korthals als hoog leraar filosofie van de Universiteit Wageningen de audiotour insprak? Hij vertelt veel boeiends over de herkomst van ons voedsel. Echt een aanrader.

Als jaarthema voor 2017 kozen het Frans Hals Museum en De Hallen voor Humor in de kunst.
Kijk voor meer informatie over het Frans Hals Museum en De Hallen op hun website.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *