Verder op Weg https://www.verderopweg.nl/ inspiratie, motivatie, actie Thu, 12 Nov 2026 06:35:31 +0000 nl-NL hourly 1 https://www.verderopweg.nl/wp-content/uploads/2025/11/cropped-ik-steun-Kerk-in-Nood-e1770906800563-32x32.jpg Verder op Weg https://www.verderopweg.nl/ 32 32 Onderwijs : prestatiemaatschappij zet socialisatie onder druk https://www.verderopweg.nl/2026/11/12/onderwijs/ https://www.verderopweg.nl/2026/11/12/onderwijs/#respond Thu, 12 Nov 2026 06:33:40 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18791 De prestatiemaatschappij heeft ook haar intrede gedaan binnen het onderwijs. Dat gaat ten koste van persoonlijke waarden, solidariteit, subsidiariteit en het algemeen belang. Over dit alles hield het Centrum van de Sociale Leer van de Kerk op 6 november 2026 een symposium. Daaraan namen circa 60 personen deel.    Bij dit symposium over onderwijs dacht […]

Het bericht Onderwijs : prestatiemaatschappij zet socialisatie onder druk verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
Onderwijs en de prestatiemaatschappij, een symposium van Centrum Sociale Leer van de Kerk
Onderwijs en de prestatiemaatschappij, een symposium van Centrum Sociale Leer van de Kerk

De prestatiemaatschappij heeft ook haar intrede gedaan binnen het onderwijs. Dat gaat ten koste van persoonlijke waarden, solidariteit, subsidiariteit en het algemeen belang. Over dit alles hield het Centrum van de Sociale Leer van de Kerk op 6 november 2026 een symposium. Daaraan namen circa 60 personen deel.   

Bij dit symposium over onderwijs dacht ik aan mijn eerste echtgenoot, Roel Visser (1946-2008). Hij volgde zowel de lagere school als de HBS bij de Werkplaats van Kees Boeke in Bilthoven. 

Deze onderwijsvernieuwer wees op onderwijs als bouwsteen voor een geweldloze, verdraagzame en eerlijke maatschappij. Samen vormden leerlingen en leerkrachten een gemeenschap.

Onderwijs lijdt onder individualisatie : oorzaken   

Mgr. J, Hendriks richtte zich met zijn lezing op de ontwikkeling van het onderwijs. Volgens de bisschop maakte deze de afgelopen 125 jaar een enorme ontwikkeling door. Dit droeg bij aan een vernieuwd concept van de katholieke school. Daarbij gaat de integrale persoonsontwikkeling verder dan cijfers.

Intussen staat ook het onderwijs onder invloed van het steeds individualistischer worden van de maatschappij. ‘’Sinds 1958 geldt het motto ‘’Je moet het zelf doen. Dat leidde tot een eigentijdse ongelijkheid qua geld, cultuur, sociale leven,’’ stelde mgr. Hendriks. Verder wees de bisschop op de achteruit hollende kwaliteit van het onderwijs volgens PISA (Program for International Student Assessment).

School als sorteermachine gericht op prestatie en competitie 

Dat maakt school tot een sorteermachine gericht op prestatie en competitie. Het mentaal welzijn komt onder druk te staan. We zijn op weg naar een meritocratie, was de algehele stelling van de sprekers.

Daarbij komt de nadruk te veel te liggen op het individu en eigen prestaties. Daarbij wensen veel ouders dat hun kind zo hoog mogelijk scoort. Zien we nog wel het met anderen verbonden zijn als een gave van God? 

We moeten leren dat we elkaar nodig hebben. In plaats van op te groeien in de eigen bubbel. Een goed mens is meer dan alleen maar cijfers. Mensen hebben elkaar nodig in deze steeds harder wordende maatschappij.  

Onderwijs en mentale gezondheid

Danielle Woestenberg (docent levensbeschouwing) wees op het advies van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS). Dit verscheen op 29 september 2026  onder de titel:  ’’Op de rem! Voorbij de hypernerveuze samenleving.’’ Daarin beschrijft ze hoe individualisering, prestatiedruk en versnelling elkaar versterken.

De raad maakt zich zorgen over de gevolgen voor onze mentale volksgezondheid en pleit voor meer ruimte voor verbinding, verscheidenheid en vertraging. Ook stelt ze dat de psychische zorg geen oplossing meer biedt voor de dieperliggende problemen.

Symposium Sociale Leer van de Kerk over prestatie, maatschappij binnen onderwijs Danielle Woestenberg stelde de vraag: ''Wat gebeurt er wanneer verbondenheid ontbreekt?''
Symposium Sociale Leer van de Kerk over prestatie, maatschappij binnen onderwijs Danielle Woestenberg stelde de vraag: ”Wat gebeurt er wanneer verbondenheid ontbreekt?”

De waarde van het individu

‘’Ik vind dat interessante aanbevelingen’’, stelde Danielle. ‘’Ik herken er veel in vanuit de katholieke sociale leer. Deze herinnert ons eraan dat mensen niet uitsluitend zelfstandige individuen zijn. We hebben anderen nodig om te groeien,’’ stelde ze. Daarbij wees ze ook op het belang van samenwerken.

 ‘’De waarde van een mens wordt volgens die katholieke leer niet bepaald door wat hij bereikt, verdient of produceert. Ieder mens bezit een eigen, onvervreemdbare waardigheid. Die waardigheid hoef je niet te verdienen. Je hebt haar al,’’ sprak Woestenberg, medebestuurslid van de CNV.  

Vertraging en verscheidenheid ook essentieel in het onderwijs

We leven in een tijd waarin communicatie steeds vaker digitaal plaatsvindt. Daarbij lijkt of vrijwel alles te meten en te organiseren valt. ‘’Het is om ons af te vragen wat er verloren gaat wanneer we te weinig tijd nemen voor persoonlijke ontmoeting,’’ stelde Woestenberg.

Persoonlijke ontmoeting leidt tot verbinding en daarmee het voor elkaar klaar staan, Bij verbinding deinzen we niet terug om een ander te vragen om hulp. Ook geven we als vanzelfsprekend hulp aan anderen indien gewenst. Ongeacht wie of wat we/ze zijn. ‘’Dat raakt aan solidariteit’’, stelde Danielle Woestenberg.  

Symposium Sociale Leer van de Kerk over invloed van prestatiemaatschappij op onderwijs, 6 november 2026
Symposium Sociale Leer van de Kerk over invloed van prestatiemaatschappij op onderwijs, 6 november 2026

Solidariteit : op school mag niemand worden buitengesloten

Bij solidariteit gaat het om oog hebben voor elkaar. Niemand mag worden buitengesloten. Vooral behoeven kwetsbaren en andere randfiguren onze aandacht. Vanuit de politiek gaf de heer J.J. van Dijk (Tweede Kamerlid, CDA, portefeuille onderwijs) daarover zijn visie.

‘’Het gaat erom dat leerlingen leren leven met verschillen en hoe daarmee om te gaan. Ook moeten ze verantwoordelijkheid dragen voor een ander. De scholen zouden alle leerlingen moeten toelaten. Ook al hebben ze geen directe affiniteit met de grondslag van de school.’’

Subsidiariteit en dienstbaarheid : vrije bevoegdheden voor leraren  

In haar lezing pleitte Danielle Woestenberg ook voor vrije bevoegdheden voor de leraren.  ‘’Geef mensen de ruimte om verantwoordelijkheid te dragen op de plek waar zij die het beste kunnen waarmaken. Organiseer ondersteuning wanneer dat nodig is.

We kunnen niet voortdurend zeggen dat leraren professionals zijn. En datr terwijl we vervolgens steeds gedetailleerder voorschrijven hoe zij hun werk moeten doen. Dat vraagt om vertrouwen in het vakmanschap van leraren. Zoals dat ook geldt voor schoolleiders en bestuurders die daarvoor verantwoordelijkheid nemen.’’

Prestatiemaatschappij zet sociale aspecten onder druk, Prof. dr Theo van der Zee wijst erop dat een goed mens meer is dan alleen maar cijfers, symposium Soicale Leer van de Kerk
Prestatiemaatschappij zet sociale aspecten onder druk, Prof. dr Theo van der Zee wijst erop dat een goed mens meer is dan alleen maar cijfers, symposium Sociale Leer van de Kerk

Onderwijs moet zich richten op algemeen belang

‘’We leiden kinderen niet alleen op om succesvol te scoren op de arbeidsmarkt’’, stelde Prof.dr. Theo van der Zee Hij is bijzonder hoogleraar onderwijs vanuit ethisch en religieus perspectief aan de Randbout Universiteit te Nijmegen.

‘’We vormen ze ook voor een goede samenleving. De school is daarbij een oefenplaats waar leerlingen rekening houden met het algeheel welzijn,’’ stelde Van der Zee.

Waartoe leiden we kinderen op binnen het onderwijs?

De waarde van elk persoon, solidariteit en subsidiariteit zijn de basis voor het algemeen belang. Theo van der Zee wees daarbij op de katholieke sociale leer van de kerk. ‘’Deze is een belangrijk kompas als antwoord op de vraag “waartoe leiden we kinderen op?”.?

In zijn lezing kwam dui­de­lijk het belang van een vor­ming van héél de mens naar voren. ‘’Onderwijs dient zich te richten op de brede persoonsvorming en identiteitsontwikkeling. Daarbij dient gekeken te worden naar ieders unieke mogelijkheden naar wat werkelijk van waarde is,’’ stelde Van der Zee.

De Russische filosoof Kropotkin wees op het beang van samenwerken.
De Russische filosoof Kropotkin wees op het belang van samenwerken.

Ieder voor zich of samenwerken?

J.J. van Dijk (CDA-lid Tweede Kamer) gaf de visie op het onderwijs vanuit de politiek. Daarbij wees hij op het onderscheid tussen de visie van Charles Robert Darwin (1809-1882) en Pjotr Kropotkin (1842-1921). Volgens Darwin overleeft degene die het slimste is.

”Anders dan Darwin wees Kropotkin dat samenwerking en solidariteit binnen een soort belangrijker zijn dan Darwins voor overleving en doorgang dan onderlinge competitie. Geen ego, zoals bij Darwin, maar eco,” stelde Van Dijk.

Wat voor leerlingen sturen we de maatschappij in?

Bisschop Hendriks stelde de retorische vraag: ‘’Wat voor leerlingen, wat voor mensen willen we vormen?’’ Danielle Woestenberg riep daarbij op tot be­zin­ning bij de poli­tiek. 

“Deze blijkt steeds weer opnieuw geneigd te zijn allerlei taken bij het onder­wijs neer te leggen. Daarbij vergeet ze niet zel­den de menselijke maat.’’

De menselijke maat moet terugkomen binnen het onderwijs van een hypernerveuze samenleving. ‘’Jonge mensen groeien op in een samenleving waarin je niet alleen succesvol moet zijn, maar waarin je succes ook zichtbaar moet zijn.’’

Prestatiemaatschappij zet onderwijs onder druk. Leraren kampen met agressie. Onderzoek CNV maart 2026 Onderzoek Sociale Veiligheid in Onderwijs
De prestatiemaatschappij zet onderwijs onder druk. Leraren kampen met agressie. CNV maart 2026 Onderzoek Sociale Veiligheid in Onderwijs

Links betreffende deze post over onderwijs en de Sociale Leer van de Kerk 

Wist je dat?

Wist je dat het Tweede Vaticaans Concilie in 1965 de verklaring ravissimum Educationis publiceerde? Deze gaat over de christelijke opvoeding en het onderwijs.

Daarin wordt onderwijs nadrukkelijk verbonden aan de volledige vorming van de menselijke persoon. Ook wijst het op de verantwoordelijkheid die mensen dragen voor de samenleving.

Het bericht Onderwijs : prestatiemaatschappij zet socialisatie onder druk verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/11/12/onderwijs/feed/ 0
IJsland: de gletsjers verdwijnen. Wat doet dit met de bewoners? https://www.verderopweg.nl/2026/11/05/ijsland/ https://www.verderopweg.nl/2026/11/05/ijsland/#respond Thu, 05 Nov 2026 06:04:06 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18751 IJsland raakt zichzelf kwijt omdat haar gletsjers wegsmelten. Wat doet dat met de bewoners? Dat legde schrijver en dichter Andri Snaer vast met zijn film Time and Water. Deze is te zien vanaf 19 november in de bioscoop. IJsland staat nog steeds op mijn lijstje om eens te bezoeken. Een wereld van ijs en sneeuw […]

Het bericht IJsland: de gletsjers verdwijnen. Wat doet dit met de bewoners? verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
IJsland. Time and water, screenshot van de film
IJsland. Time and water, screenshot van de film

IJsland raakt zichzelf kwijt omdat haar gletsjers wegsmelten. Wat doet dat met de bewoners? Dat legde schrijver en dichter Andri Snaer vast met zijn film Time and Water. Deze is te zien vanaf 19 november in de bioscoop.

IJsland staat nog steeds op mijn lijstje om eens te bezoeken. Een wereld van ijs en sneeuw fascineert me. Op mijn 20e vloog ik in 1972 over de Noordpool heen naar Japan. Ik keek door het raam van het vliegtuig en zag niets. Het was poolnacht. Nog een tiental jaren en dan zien we bij klaarlichte dag ook geen ijs meer in IJsland.

IJsland en klimaatverandering  

Door de stijgende temperatuur smelten de gletsjers van IJsland. Door het verlies van hun enorme gewicht stijgt de aardkorst zo’n 3,5 centimeter per jaar. En dat terwijl het land voor 10% bedekt is met ijskappen. Het land krijgt dan ook de nodige schokken te verwerken.

Tegelijkertijd waarschuwen klimatologen voor het stilvallen van de warme golfstroom. Mocht deze stilvallen dan zal het wereldwijd extreem afkoelen. Dus ook op IJsland. Maar of dat gebeurt? Intussen kampen de bewoners met hun veranderende leefwereld.   

IJsland en milieuactivist Andri Snær Magnason  

Dat laat schrijver en dichter Andri Snær Magnason niet zomaar aan zich voorbijgaan. Als milieuactivist voert hij actie en werkt hij aan bewustwording door te dichten en andere publicaties te schrijven.

Zo werd zijn boek Time and Water verfilmd tot de gelijknamige reportage onder regie van de Amerikaanse documentairemaker Sara Dosa. Ze besloot tot het maken van de film na het lezen van een artikel over de dood van de gletsjer Okjökull. Dit was geschreven door Andri Snær Magnason.

Árni Kjartansson (de grootvader van Magnason) appears in Time and Water, over IJsland, by Sara Dosa, an official selection of the 2026 Sundance Film Festival. Courtesy of Sundance Institute | photo by Archival Materials Courtesy of Andri Snær Magnason.
Árni Kjartansson appears in Time and Water by Sara Dosa, an official selection of the 2026 Sundance Film Festival. Courtesy of Sundance Institute | photo by Archival Materials Courtesy of Andri Snær Magnason.

Sara Dosa

Sara Dosa won in 2023 net geen Oscar in de serie beste documentairemaker met haar film Fire of Love. Hierin volgde ze de vulkanologen Katia en Maurice Krafft. Dit echtpaar reisde twee jaar over de wereld voor het vastleggen van actieve vulkanen. Hun explosies, lavastromen en aswolken.,

Met Time and Water richt Dosa haar blik op de gletsjers van IJsland. Hoe zijn menselijke herinneringen en het landschap met elkaar verweven? Met deze reportage wil Dosa niet zozeer een antwoord geven op de klimaatcrisis. Ze wil ruimte maken om na te denken over wat we doorgeven aan de toekomst en welke wereld we daar zelf van maken.

IJsland: over de impact van een verdwijnende wereld

Andri Snaer Magnason speelt in Time and Water de hoofdrol. Hij verweeft de teloorgang van zijn geliefde geboorteland met het aftakelen van zijn grootouders. Hij toont hen vanaf hun huwelijk tot en met hun levenseinde.

Persoonlijke herinneringen en oude films uit het familiearchief lopen parallel met de verdwijnende leefomgeving.  Met oog voor traditie en cultuur brengen traditionele liederen en volksverhalen het leven van de IJslanders naderbij.

screenshot uit Time and Water
screenshot uit Time and Water

Rimur

Zo zingt een oude vrouw een rimur. Dat is een eeuwenoude traditionele poëzie. Door te zingen sust ze de baby van de schrijver in slaap. Zal hij ooit de gletsjers van zijn geboorteland zien? Voorlopig slaap het. Hoe zal zijn toekomst zijn?

Magnason reflecteert hierop in de film met de woorden: ‘’Deze oude vrouw die mijn zoon in slaap zingt, brengt een wereld tot leven die ik tot nu toe was kwijtgeraakt,’’ Zo raakt zijn familiegeschiedenis steeds meer verweven met de geschiedenis van het land om hem heen.

Time and Water, een aanrader

Het contrast tussen nu en toekomst raakt me. Wat staat ons allemaal nog meer te wachten? Van deze vraag maakt deze film mij bewust. Wat gebeurt er wanneer de wereld waarin we zijn opgegroeid langzaam verandert?

Time and Water is een prachtige en aangrijpende documentaire. Hoe houden we vast aan wat verloren gaat? Je wil je vertrouwde leefwereld niet verliezen. De film van Mannasoni is met zijn prachtige beelden een ode aan natuurschoon dat over honderd jaar wellicht niet meer zal zijn.

Time and Water
Screenshot uit: Time and Water

Wist je dat?

Wist je dat het vulkanische eiland IJsland 20 miljoen jaar geleden ontstond? Het land kende door de eeuwen heen periodes met en zonder ijs. Zo’n 12000 jaar geleden smolten de gletsjers ook grotendeels weg. Ongeveer 2500 jaar geleden vormden ze zich opnieuw

Het bericht IJsland: de gletsjers verdwijnen. Wat doet dit met de bewoners? verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/11/05/ijsland/feed/ 0
Whistler: meesterschilder in de kunst van het weglaten https://www.verderopweg.nl/2026/10/29/whistler/ https://www.verderopweg.nl/2026/10/29/whistler/#respond Thu, 29 Oct 2026 04:40:29 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18723 Whistler staat bekend om zijn eigenzinnigheid. Hij verlegde de grenzen in de kunst en beïnvloedde haar in hoge mate. Samen houden het Van Gogh Museum en de Mesdag collectie een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk. Deze is tot en met 10 januari 2027 te zien.  James Mc Neill Whistler (Massachussets1834-1903) raakt me door zijn sfeervolle […]

Het bericht Whistler: meesterschilder in de kunst van het weglaten verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
Whistler, James McNeil, compositie in grijs. portret van de schilder, 1872, olieverf op doek,74,9 x 53,3, Detroit Institute of Arts, otoe
Whistler, James McNeil, compositie in grijs. portret van de schilder, 1872, olieverf op doek,74,9 x 53,3, Detroit Institute of Arts, otoe

Whistler staat bekend om zijn eigenzinnigheid. Hij verlegde de grenzen in de kunst en beïnvloedde haar in hoge mate. Samen houden het Van Gogh Museum en de Mesdag collectie een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk. Deze is tot en met 10 januari 2027 te zien. 

Atelier , expositie Van Gogh Museum, Amsterdam
Atelier van Whistler, expositie Van Gogh Museum, Amsterdam

James Mc Neill Whistler (Massachussets1834-1903) raakt me door zijn sfeervolle schilderijen. Ook houd ik van mensen die dwars tegen de stroom in hun eigen weg gaan. Hun eigen hart volgen en zich vol passie inzetten voor hun werk. Daarom bezocht ik beide exposities over deze Amerikaanse kunstenaar. 

Whistler en zijn invloed op de schilderkunst 

De expositie in het van Goghmuseum omvat liefst honderd schilderijen, etsen en tekeningen. Hij maakte deze in 30 jaar tijd. De expositie toont onder meer zijn rebelse karakter. Ook werpt het de schijnwerper op zijn invloed op Van Gogh.

Whistler verlegde in de loop van de 19e eeuw de grenzen van de schilderkunst. Bij kunst moest het niet gaan om een verhaal. Kunst moest gemaakt worden omwille van zichzelf. L’Art pour L’Árt.

Whistler, op ongeveer 31-jarige leeftijd, foto van Etienne Carjat, albuminedruk van een glasnegatief, Musee d'Orsay, Parijs
Whistler, op ongeveer 31-jarige leeftijd, foto van Etienne Carjat, albuminedruk van een glasnegatief, Musee d’Orsay, Parijs

Whistler beeldde het echte leven af

Het ging om het echte leven. Zijn eigen omgeving en gewone mensen uit alle sociale lagen van de bevolking. Evenals van Gogh raakte hij gefascineerd door de Japanse kunst. Dat leidde tot een indrukwekkende collectie porselein.

Zijn schetsachtige en levendige stijl bracht hem regelmatig in conflict met critici en opdrachtgevers. Zijn processen daartegen brachten hem op de rand van de financiële afgrond. Als dwarsdenker streefde hij naar waarheid, schoonheid en vooruitgang volgens zijn eigen visie.  

Whistler: de kunst van het weglaten

In de loop va zijn carrière verstond Whistler steeds beter de kunst van het weglaten. Dit zie je in het Van Goghmuseum vooral in zijn nachtelijke riviergezichten en verstilde portretten. Alle overbodige details zijn hierbij verdwenen.

Een mooi voorbeeld hiervan is ‘’Bruin en zilver: de oude Battersea-brug (1859-1863). Deze toont al de nevelige sfeer van zijn latere nocturnes. Dit in tegenstelling tot zijn eerdere werken. Deze waren veel realistischer.

James Mc Neil Whistler, Nocturne, blauw en zilver, Chelsea, Olieverf op paneel, 50,2 x 60,8, Tata, Londen
James Mc Neil Whistler, Nocturne, blauw en zilver, Chelsea, Olieverf op paneel, 50,2 x 60,8, Tata, Londen, legaat van Arthur Sudd, 1919

Whistler en de invloed van Corbet

Deze realistische werken maakte hij vooral tijdens zijn vroegste Franse periode (1855-1859). Hij woonde destijds in Parijs. Daar liet hij zich beïnvloeden door het realisme van de Franse schilder Gustave Corbet. Langzamerhand vond hij zijn eigen wegen en sloeg hij een andere richting in.

Steeds meer brandde in Whistler het verlangen om de werkelijkheid los te laten. Hij wilde vooral de sfeer verbeelden. Een dromerige wereld los van het alledaagse bestaan. Uiteindelijk keerde hij zich van Corbet en het realisme.

Whistler en de Mesdag Collectie in Den Haag

De Mesdag Collectie in Den Haag toont t/m 10 januari 2027 een andere kant van Whistler. Daarbij wijst ze hoe sommige componisten een bron van inspiratie vormden voor deze kunstenaar. Vooral gold dat voor de nocturnes van Chopin en de muziek van Beethoven en Schubert.  

Voor Whistler waren schilderkunst en muziek nauw met elkaar verbonden. ‘Zoals muziek de poëzie van het gehoor is, zo is de schilderkunst de poëzie van het oog. Het onderwerp heeft niets te maken met de harmonie van klank en kleur.

Whistler, Zuyder Zee, 1884-1885, Waterverf op papier, 14 x 29, 2 cm. Privecollectie
Whistler, Zuyder Zee, 1884-1885, Waterverf op papier, 14 x 29, 2 cm. Privecollectie

Verliefd op Nederland

De Mesdag Collectie toont zijn verliefdheid op Nederland.Whistler reisde tussen 1835 en 1902 regelmatig naar Nederland. Op zijn destijds gemaakte werken ze je bijna overal water. Zowel in Amsterdam en Dordrecht als in Zeeland en Den Haag,   

De zee schilderde hij in lagen groenblauwe tinten en elkaar kruisende ritmische penseelstreken. Gezien de spetters waters op het doek schilderde hij blijkbaar vanaf een bootje. Mij raakt vooral de stille vreedzame sfeer.

Zijn liefde voor Amsterdam

In Amsterdam trok hij zomers de grachten in. Hij liet zich raken door in verval geraakte achterbuurten. De rauwe en aantrekkelijkheid daarvan leidde mede tot de serie ‘’De Amsterdam set.’’

Dit varen door de Amsterdamse sloppen niet altijd goed af. Op een kwade dag kiepte een vrouw vanuit haar raam een emmer water over hem heen. Opzet of per ongeluk? Dit verklappen de tekstbordjes bij deze expositie niet.

Whistler, Sneeuw Amsterdam, 1882, waterverf op papier, 28,6 x 22,8, privecollectie
Whistler, Sneeuw Amsterdam, 1882, waterverf op papier, 28,6 x 22,8, privecollectie

De Amsterdam Set 

De kern van de Amsterdam Set bestaat uit acht impressies van de grachten. Licht, donker en bijzondere texturen maken van deze werkjes dromerige tekeningen vol sfeer maar ook vol leegte.

Critici hadden er destijds geen goed woord voor over, Daarentegen waren kunstenaars en Whistler zelf wel enthousiast. ‘’Wat ik tot dusverre gedaan heb, is van veel hogere kwaliteit dan al het voorgaande’’ stelde Whistler. ‘’Het verenigt de fijnste detaillering…met meer vrijheid en een fijnere uitvoering.’’

Whistler, Aan de piano, 1858-1859, Olieverf op doek, 67,6 x 93,4 Taft Museum of Art, Cincinatti, legaat van Louise Talt Semple, 1962
Whistler, Aan de piano, 1858-1859, Olieverf op doek, 67,6 x 93,4 Taft Museum of Art, Cincinatti, legaat van Louise Talt Semple, 1962

Wist je dat?

Wist je dat de handtekening van Whistler bestond uit een vlinder? Deze vormde de J en W van zijn initialen. De J stond voor de romp en de W voor de vleugels. Als groot verzamelaar van Japanse prenten en Chinees porselein vond hij een vlinder passend bij zijn persoonlijkheid. Zoals het ook paste hij zijn geest zo vrij als een vlinder.  

Het bericht Whistler: meesterschilder in de kunst van het weglaten verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/10/29/whistler/feed/ 0
Liefdesverhaal tussen Mauritshuis en Spaans Museo Thyssen https://www.verderopweg.nl/2026/10/22/liefdesverhaal/ https://www.verderopweg.nl/2026/10/22/liefdesverhaal/#respond Thu, 22 Oct 2026 03:57:56 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18683 Liefde is het centrale thema tussen Mauritshuis en Museo Nacional Thyssen-Bornemisza. Beide musea wisselen met elkaar gelijktijdig 25 topwerken uit. De expositie viert de lange relatie tussen elkaar. Ook op de getoonde werken viert de liefde hoogtij. Hoe? Dat zie je tot 17 januari 2027 in het Mauritshuis. Liefde, wat is e mooier dan liefde? […]

Het bericht Liefdesverhaal tussen Mauritshuis en Spaans Museo Thyssen verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
Liefde of verleiding?  , Palma Vecchio Portret van een jonge vrouw bekend als''La Bella'. ca 1518-1520. Olieverf op doek, 95 x 80 cm.Nacional Thyssen-Bornemisza
Liefde of verleiding?, Palma Vecchio Portret van een jonge vrouw bekend als”La Bella’. ca 1518-1520. Olieverf op doek, 95 x 80 cm.Nacional Thyssen-Bornemisza

Liefde is het centrale thema tussen Mauritshuis en Museo Nacional Thyssen-Bornemisza. Beide musea wisselen met elkaar gelijktijdig 25 topwerken uit. De expositie viert de lange relatie tussen elkaar. Ook op de getoonde werken viert de liefde hoogtij. Hoe? Dat zie je tot 17 januari 2027 in het Mauritshuis.

Het liefdesverhaal in allerlei gradaties, zaaloverzicht Mauritshuis expositie Thyssen-Bornemisza, Mauritshuis
Het liefdesverhaal in allerlei gradaties, zaaloverzicht Mauritshuis bruikleen Museo Nacional Thyssen-Bornemisza

Liefde, wat is e mooier dan liefde? Toegegeven, liefde kan ook pijn doen en elke liefde kent haar einde, Zelf weet ik dat maar al te goed. In 2008 overleed mijn eerste echtgenoot en op 27 september 2025 verloor ik mijn tweede echtgenoot, Beiden kenden een lang ziekbed. Toch stelde ik mijn hart weer open voor een nieuwe liefde. .

Liefde hoofdrol in wereldberoemde meesterwerken

Vanuit een intens gedeelde liefde voor elkaars kunstwerken vindt de uitwisseling plaats. Ook vieren ze hiermee hun jarenlange relatie en vertrouwen in elkaar. Het is ook het liefdesthema dat de getoonde werken met elkaar verbindt.

De personen op de getoonde werken wijzen erop dat liefde van alle tijden is. We maken het allemaal mee. Zowel de weergegeven personen uit de 15e en 16e eeuw als wijzelf. Of het nu om verliefdheid, verbinding, herkenning en intimiteit, Of om pijnlijk verlangen, verdriet om verlies of verboden intimiteit. 

El Greco, liefdesverhaal als band tussen hemel en aarde, de Annunciatie, ca 1596-1600, Oliefverf op doek, 114 x 67 cm, bruikleen Museo Nacional Thyssen-Bornemisza
El Greco, liefdesverhaal als band tussen hemel en aarde, de Annunciatie, ca 1596-1600, Olieverf op doek, 114 x 67 cm, bruikleen Museo Nacional Thyssen-Bornemisza

Liefde als band tussen hemel en aarde

De Grieks-Spaanse renaissance-schilder El Greco (1541-1614) zag liefde vooral als een innige band tussen hemel en aarde. Dat zie je ook in zijn werk De Vredesduif. In een wervelende wals vol kleur en licht smelten hemel en aarde samen. 

De langgerekte figuren en dynamische compositie maken de extase bijna voelbaar. Het brengt mezelf in hemelse sferen. In mijn fantasie luister ik naar het concert dat de engelen in de wolken geven.  Ook verbeeld ik mij de muziek te horen. In de vorm van een duif daalt de Heilige Geest neer op Maria.

Band met de Bijbel en mythologie

Veel van de getoonde werken dragen een Bijbels of mythologisch thema. Zo schilderde de Spaanse barokschilder Il Guercino ‘’Christus en de Samaritaanse vrouw’’ (1640-1641). Hiermee wees hij op naastenliefde voor hen die worden buitengesloten. Daarbij wees Albrecht Dürer (1471-1528) op de Leer van de Liefde. Heb je naast lief als jezelf.  

Wat is er mooier dan spontaan ontstane liefde? Voor mij gaat dat boven alles. Ik ben dan ook geen type om te daten. Voor mij gaat er niets boven het zomaar spontaan voelen overslaan van de liefdesvonk. En toch doorbrak Antonello de Messina (ca 1430-1479) omstreeks 1470 de tijdgeest binnen de portretkunst. Anders dan zijn tijdgenoten beeldde hij mensen niet langer af alof ze je aankeken. Hij liet hen hun hoofd afwenden. Tja, wat blijft er dan over van die vonk?

Peter Paul Rubens Venus en Cupido, ca 1606-1611, olieverf op doek, 137 x 111 cm. Museo Nacional Thyssen-Bornemisza
Peter Paul Rubens Venus en Cupido, ca 1606-1611, olieverf op doek, 137 x 111 cm. Museo Nacional Thyssen-Bornemisza

IJdelheid en Venus

Binnen de Griekse mythologie is Venus de godin van de liefde. Peter Paul Rubens (1606-1611) beeldde haar af samen met Cupido. Hij reikt haar een spiegel aan tijdens het aankleden en opmaken. Haar ene hand bedekt haar borst. Met de andere houdt zij haar dieprode mantel bijeen. Hoe spannend is dat?

Als godin van de liefde verbeeldde ze de ideale vrouwelijke schoonheid. Maar hoe ijdel was ze zelf? Wellicht om dat uit te testen reikt Cupido haar een spiegel aan. Hoe zuiver is ze? Vrouwen mogen wel razendknap zijn, maar ze mogen niet daarvan genieten.  

Liefde kent ook pijn en verdriet

Niet elk liefdesverhaal wordt enkel en alleen beleden vanuit het hart. Zo schilderde Juan de Flandes rond 1400 de jonge infanta. Deze Spaanse schone was waarschijnlijk de Spaanse prinses Catharina van Aragon. Om de band tussen Spanje en Engeland te bestendigen werd ze uitgehuwelijkt aan Hendrik VIII.

‘’Wie een wijf trouwt on het lijf, verliest later het lijf maar behoudt het wijf’’.  Met dit spreekwoord waarschuwde de Vlaamse Jezuïet en dichter Adriaan Poirters (1605-1674) tegen trouwen om verkeerde redenen.  

Palma Vecchio schilderde rond 1518-1520 La Bella. De schoonheid kijkt je onbevangen ietwat uitdagend aan. Rechtsboven schilderde Vecchio een ruiter die een naakte man vertrapt. Hij berijdt een ongetemd paard als symbool voor onbeheerste seksuele begeerte. Schoonheid is hier zowel een ideaal als bedreiging. ‘’Een fascinerend en zelden te zien werk’’ stelde Quentin Buvelot, hoofdconservator van het Mauritshuis.

Liefdesverhaal van Maria. Jan van Eyck, het annunciatiediptiek, ca 1439 Olieverf op paneel, 38,8 x 23,2 (linkervleugel), 39 x 24 cm (rechtervleugel), Museo Nacional Thyssen-Bornemisza
Liefdesverhaal van Maria. Jan van Eyck, het annunciatiediptiek, ca 1439 Olieverf op paneel, 38,8 x 23,2 (linkervleugel), 39 x 24 cm (rechtervleugel), Museo Nacional Thyssen-Bornemisza

Onvoorwaardelijke overgave

Voor de expositie in het Mauritshuis leende Museo Nacional Thyssen-Bornemisza een van haar belangrijkste werken uit. Dat is het annunciatietritiek van Jan van Eyck (1390-1441). Van Eijck schilderde haar voeten deels op de stenen omlijsting. Daardoor lijkt het alsof Maria zo de zaal in kan stappen. 

In dit tweeluik vol details hoort Maria dat ze de Zoon van God zal baren. Zij geeft zich zonder meer over aan deze wonderbaarlijke roeping. Maria’s nederigheid en toewijding leidden binnen de Rooms Katholieke Kerk tot een diepe Maria-devotie. Een verering vol liefde.   

Liefdesverhaal als levensles

Veel van de getoonde werken zijn moraliserend en stemmen tot nadenken. Zoals ‘’De leer van de liefde’’ van Albrecht Dürer (1471-1528). ‘’Heb God met heel je hart, ziel en verstand lief. En heb je naasten lief als jezelf’’, verkondigt Jezus aan de Schriftgeleerden. Hij maakte dit werk in vijf dagen. Ongelooflijk.

Jezus’ jeugdige uiterlijke staat in fel contrast met de ernstige trekken van de Schriftgeleerden. De felle blikken verraden hun onrust. Zo plaatste Durer de leer van de liefde als goddelijke waarheid boven menselijke geleerdheid.

Albrecht Durer, Jezus en de schriftgeleerden, 1506, Olieverf op paneel, 64.3 x 80,3 cm, Museo Nacional Thyssen-Bonemisza
Albrecht Dürer, Jezus en de schriftgeleerden, 1506, Olieverf op paneel, 64.3 x 80,3 cm, Museo Nacional Thyssen-Bonemisza

Wist je dat?

Wist je dat in Museo Nacional Thyssen-Bornemisza ook een werk hangt van Whistler (1834-1903)? Het van Gogh Museum en De Mesdag collectie presenteren tot 10 januari 2027 de grootste Europese overzichtstentoonstelling van deze kunstenaar.

Whistler geldt als een van de meest invloedrijke en controversiële kunstenaars van de 19e eeuw. Volgens hem mocht kunst alleen bestaan omwille van haar schoonheid. Zie de website van Whistler: dandy en dwarsdenker. Meer hierover in mijn volgende blogpost dd. 29 oktober 2026. https://www.vangoghmuseum.nl/nl/bezoek/tentoonstellingen/whistler

Het bericht Liefdesverhaal tussen Mauritshuis en Spaans Museo Thyssen verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/10/22/liefdesverhaal/feed/ 0
Historisch Oudenbosch, een Hollands dorp in Italiaanse sfeer https://www.verderopweg.nl/2026/10/15/historisch-oudenbosch/ https://www.verderopweg.nl/2026/10/15/historisch-oudenbosch/#respond Thu, 15 Oct 2026 07:43:22 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18654 Historisch Oudenbosch staat bekend om haar indrukwekkende religieuze erfgoed. Van verre zie je al de koepel van de Sint Agatha basiliek (1865-1892). Op woensdag 16 september vond hier een bijeenkomst plaats van het Netwerk Promotie Recreatie En Toerisme. In 2023 werd ik bestuurslid van de pauselijke stichting Pro Petri Sede. Hiervan was Jan Bedaf meer dan […]

Het bericht Historisch Oudenbosch, een Hollands dorp in Italiaanse sfeer verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
Historisch Oudenbosch Sint Agatha basiliek
Historisch Oudenbosch Sint Agatha basiliek, samen met blogster Marianne Visser van Klaarwater en haar vriend, foto: Marjolijn van der Jagt.

Historisch Oudenbosch staat bekend om haar indrukwekkende religieuze erfgoed. Van verre zie je al de koepel van de Sint Agatha basiliek (1865-1892). Op woensdag 16 september vond hier een bijeenkomst plaats van het Netwerk Promotie Recreatie En Toerisme.

Historisch Oudenbosch, crypte basiliek, Marjolijn van der Jagt (secretaris Stichting Promotie Recreatien en Toerisme) licht het porgramma toe.
Historisch Oudenbosch, crypte basiliek, Marjolijn van der Jagt (secretaris Stichting Promotie Recreatie en Toerisme) licht het programma toe.

In 2023 werd ik bestuurslid van de pauselijke stichting Pro Petri Sede. Hiervan was Jan Bedaf meer dan 40 jaar lang voorzitter. Nu is hij dat van de stichting Promotie Basiliek Sint Agatha. Ook schreef hij mee aan een fraai geïllustreerd boek over deze basiliek. Niemand kent de historie van de basiliek en finesses zo goed als hij.

Historisch Oudenbosch : een dorp vol geschiedenis

Oudenbosch is een plaats dat geen enkele cultuurliefhebber mag missen. De plaats ademt een en al historie. Tussen 1864 en 1870 gold ze als belangrijkste startplaats van de aspirant-Zouaven die destijds en strijde trokken voor de paus. Liefst 3.881 katholieke vechtjassen vertrokken vanaf hier om de pauselijke staat te verdedigen.

Nu ademt de plaats een en al vrede en een leven van dolce far niente en alleen maar genieten. Zoals van de bijzondere kerken,  koepels en  voormalige internaten. Ook kent Oudenbosch een haventje, musea en gezellige horecagelegenheden.

Historisch Oudenbos, basiliek sint Agatha
Historisch Oudenbos, basiliek sint Agatha, foto Riccy Zoet- van Loon

Ontdek de wonderen van historisch Oudenbosch

‘’Ontdek de wonderen van Oudenbosch’’. Dat thema stond centraal tijdens deze bijeenkomst van Netwerk Promotie Recreatie En Toerisme. Zoals steeds bestond het voorprogramma uit drie opties. Zelf kozen we voor de eerste: een rondleiding door de basiliek.

Pierre Cuypers ontwierp en bouwde haar naar het voorbeeld van de Sint Pieter in Rome.Voor de façade in neobarokstijl stond de voorgevel van de Sint Jan van Lateranen model. Deze voorgevel werd pas voltooid in 1892 onder leiding van ir Gerard van Swaay. Binnen voelden we ons ondergedompeld in een wereld van late renaissance en barok.

Oudenbosch en pastoor Willem Hellemons

Ook stonden we verbaasd. In de bouwperiode telde Oudenbosch slechts 3800 inwoners. Hoe komt zo’n kleine plaats aan deze prachtige basiliek? Jan Bedaf legde het ons allemaal uit tijdens zijn rondleiding in de kerk.

Jan wees allereerst op pastoor Willem Hellemons (Roosendaal 1810 – Oudenbosch 1884). Hij studeerde van 1829-1833 in Rome en werd in 1842 pastoor van Oudenbosch. ‘’Tijdens zijn studie in Rome kwam hij onder de indruk van vooral de Sint Pietersbasiliek. Eenmaal benoemd tot pastoor gaf hij aan Pierre Cuypers de opdracht voor de bouw van een basiliek. Deze moest hij ontwerpen en bouwen naar het voorbeeld van de Sint Pieter.”

Wandeling door historisch Oudenbosch

De tweede optie was een wandeling met als thema  “De wonderen van Oudenbosch”. Een enthousiaste gids voerde de gids naar de Botanische tuin Arboretum. In augustus ontving ze de eervolle onderscheiding ‘’Michelinster voor botanische tuinen.’’ In 2027 viert ze haar 40-jarig bestaan.

De wandeling leidt verder langs de  Sterrenwacht Tivoli en het natuurhistorisch plus volkenkundig museum. Ook het internaat en kloostercomplex Sint-Louis Oudenbosch (1840) werd niet overgeslagen. Ook dit complex bevat een fraaie koepel. Daar tegenover bevindt zich het Zouavenmuseum.

Botanische tuin Arboretum Oudenbosch

Degene die langer wilden genieten van bloemen en planten kozen voor optie 3. Dat was een bezoek aan de Botanische tuin Arboretum. Daar komen twee werelden samen op de rand van de klei van de Hollandse Delta en het zand van Brabant.

Die van het rijke Roomse leven en die van de boomkwekers. De boomkwekers specialiseerden zich in het kweken van markante laanbomen. Het ontwerp van de tuin is daar dan ook op gebaseerd. Het ontwerp is gebaseerd op de geografische herkomst van de planten.

Foto; Gerard van den Berg
Foto; Gerard van den Berg

Plenaire bijeenkomst met Jan Bedaf en anderen  

De plenaire bijeenkomst vond plaats in de crypte van de basiliek. Deze crypte is sinds 2016 in de  oorspronkelijke staat van Pierre Cuypers hersteld. Dat geldt voor de kenmerkende kruisgewelven. Ook werd de blauwe verf van de muren verwijderd, Het metsel-en stucwerk ziet er nu weer authentiek uit. Zo ontstond een sfeervolle en inspirerende zaal voor het houden van vergaderingen en andere bijeenkomsten.

Pepijn van Aken (wethouder gemeente Halderberge) wees in zijn openingswoord op het belang van de basiliek vooral wat betreft de horeca. Jaarlijks ontvangt ze zo’n 90.000 bezoekers. Daarom investeert gemeente Haldenberge ook in het toeristisch en economisch bestendig maken van dit en andere monumenten.

Over het ontstaan van historisch Oudenbosch

Jan Bedaf hield een boeiend betoog over het ontstaan van ‘’klein Rome,’ zoals de plaats ook wel wordt genoemd. De plaats ontstond in 1275 dankzij een schenking van Arnold van Leuven (Heer van Breda) en zijne echtgenote.

In dat jaar schonken zij een woest stuk grond van 450 hectare aan de monniken van de abdij van Heniksem. De door de monniken ontgonnen grond werd in 1421 verwoest door de Sint Elisabethsvloed. De kern verplaatste zich en groeide uit tot het huidige Oudenbosch.

Karel V

Dankzij een verbinding met Dordrecht werd ze een belangrijke handelsplaats. Ook met het veer kwam in 1515 de pas meerderjarig geworden Karel V (1500-1558) tijdens zijn inhuldigingsreis als Heer der  Nederlanden. 

De komst van een station ( 20 oktober 1854), gasfabriek (1859) en een suikerfabriek (1865) zorgden voor nog meer welvaart. Toch was niet iedereen meteen enthousiast over het plan van pastoor Helmons voor de bouw van de basiliek als een kopie van de Sint Pieter in Rome.

Welvarend Oudenbosch dreigde bouwput te worden

Een van de bezwaren was dat de welvarende plaats zou veranderen in een grote bouwput. Ook wogen de financiën zwaar. Uiteindelijk werd in 1865 de fundering gelegd. En toen? ‘’En toen was het geld op’’, vertelde Jan Bedaf. Dankzij een schenking en bijdragen van de parochianen kon de basiliek in 1880 ingezegend worden.

Oudenbosch is meer dan alleen de basiliek,. ‘’De basiliek is het begin van het verhaal’’, stelde Britt van Gastel, Marketing Coördinator bij Visit Halderberge. In haar speech wees ze op de negen  wonderen van Oudenbosch. Een 2,5 km lange wandelroute voert langs negen ‘’parels’’.  ‘’Al wandelend ontdek je, dat Rome dichterbij is dan je denkt,’’ stelde ze.

Historisch Oudenbosch, herfstzton op Aziatische deel in Arboretum
Historisch Oudenbosch, herfston op Aziatische deel in Arboretum

Botanisch Arboretum Oudenbosch

Wijnie van Eck hield een inspirerend betoog  over het 40-jarig bestaan van de Botanische tuin. Dat zal in 2027 uitgebreid gevierd worden. Op 26 augustus 2026 werd ze bekroond met een prestigieuze plaquette van de Koninklijke Nederlandse Dendrologische Vereniging.

Haar oorsprong ligt in de 19e eeuw. Destijds ontstond ze met de komst van de Latijnse school. Later volgden broeders van Saint Louis en paters Jezuïeten.  Zij legden in 1890 de tuin aan en plantten daar bijzondere bomen.  

Zouavenmuseum

Ed van Thillo hield als bestuurslid van het Zouavenmuseum een boeiende toespraak hierover. Hij noemde het ‘’een klein museum, maar wel een aanrader.’’ Ontstaan in 1940 verhaalt het in woord en beeld over de historie van de Zouaven. ”Vanuit historisch Oudenbosch vertrokken de vechtersbazen vanuit vroomheid maar ook om de lust naar avontuur”, stelde van Thillo.

In het museum zie je onder meer hun kostuums.  Het pak bestaat uit een kort jasje met rode tressen en een wijde broek van grijsblauw laken. Dit is afgeleid van de dragers van de keurbenden van de Kabylenstammen in Noord-Afrika. Deze Berbers noemden zich Zouaven.

De wonderen van Haldenberge laten niet alleen monumenten zien. Ze wijzen ook op horeca en adresjes om te shoppen. Zie ook de video van Visit Haldenberge.

Tot slot genoten we bij van een vier gangenmenu.
Tot slot genoten we bij Nori Nectar van een vier gangenmenu. Foto: Cees Speksnijder.

Wist je dat?

Wist je dat er in de basiliek vanaf 1 oktober 2026 een kleine exposite is over het leven van Sint Franciscus? De schilderijtjes zijn gemaakt met verf en schelpjes. Elly Van Ree is de kunstenares uit Zeeland, die zelf de schelpjes verzamelde en beschilderde.

Deze kunstwerkjes vormen ook de illustraties van het boekje ‘’reisgenoten voor het leven.’’ Hierin beschrijft vicaris Paul Verbeek het leven van Sint Franciscus. Het is voor 5 euro te koop in de museumwinkel van de basiliek.  

Het bericht Historisch Oudenbosch, een Hollands dorp in Italiaanse sfeer verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/10/15/historisch-oudenbosch/feed/ 0
Beatification father Bernard van Klaarwater nearing thanks to Mgr. Ronald Vunuvung https://www.verderopweg.nl/2026/10/08/beatification-father-bernard/ https://www.verderopweg.nl/2026/10/08/beatification-father-bernard/#respond Thu, 08 Oct 2026 12:38:22 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18637 The beatification father Bernard van Klaarwater (Baarn, February 2, 1896 – Bismarck Sea, March 18, 1943) is approaching. On October 3, 2026, Bishop Ronald Vunuvung of the Diocese of Kavieng announced that he would write a letter to investigate wich will mark the start of the beatification process. This took place in the presence of […]

Het bericht Beatification father Bernard van Klaarwater nearing thanks to Mgr. Ronald Vunuvung verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>

Zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater, mgr Vunuvung belooft een brief te schrijven om de procedure te starten
Beatification of father Bernard van Klaarwater, mgr Vunuvung promises to write a letter to start the procedure

The beatification father Bernard van Klaarwater (Baarn, February 2, 1896 – Bismarck Sea, March 18, 1943) is approaching. On October 3, 2026, Bishop Ronald Vunuvung of the Diocese of Kavieng announced that he would write a letter to investigate wich will mark the start of the beatification process. This took place in the presence of the Parish Priest of Kavieng Cathedral and several members of the administration of Diocese of Kavieng.

Groepsfoto met links van mij pastoor Joe Okas en rechts catechist Anthony de Padua Tokapin , St Francis Xavier Parish Bundralis na dankdienst van het besluit van Mgr. Vunuvung om te starten met de procedure voor zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater msc
Left of me priest Joe Okas and right catechist Anthony de Padua Tokapin , St Francis Xavier Parish Bundralis after thanksgiving mass for the decision of Mgr. Vunuvung to start the procedure for beatification of missionary Bernard van Klaarwater msc including other Bundralis martyrs of march 18th 1943

From September 25 to October 5, I undertook a trip to Bundralis together with chaplain Paul Stolwijk. Mgr. Louis Couppé MSC sent Bernard van Klaarwater there in 1923. As head of the MSC (Missionaries of the Sacred Heart), Mgr. Couppé considered missionary Bernard van Klaarwater sufficiently capable for this extremely dangerous mission post.

Now I was following in his footsteps. It was a visit filled with festivities and gatherings in honor of our visit. And, of course, to Father Bernard van Klaarwater MSC, my father’s brother. Grateful and full of confidence, I prayed together with Mgr. Ronald Vunuvung and the other attendees for the beatification of Bernard van Klaarwater MSC.

An urgent wish of Mgr. Ronald Vunuvung

As early as 1923, Mgr. Ronald Vunuvung wrote that he hoped for the beatification father Bernard van Klaarwater. This is evident from his letter of September 26, 2023. “Your Uncle worked as a dedicated and driven missionary of the Sacred Heart of Jesus.

That was in the pre-evangelical era. Pagan beliefs were widespread, and tribal wars and rivalry were the order of the day. That was before the arrival of the missionaries of the Sacred Heart of Jesus on Manus Island…

In those days, cannibalism was a form of defense and victory over traditional rivals… They fought for control of land and power. It was a dark chapter in the dark history of our church.”

Mgr. Ronald Vunuvung: “I hope to be able to attend the celebration of the beatification with you”

“Your uncle’s missionary work was an important and remarkable part of the conversion of that people from the darkness of paganism to the awakening light of redemption in Jesus Christ and civilization. This served as a starting point for the inevitable establishment of social evangelization bodies such as educational institutions, hospitals, roads, justice, a legal system and trade, and ultimately a sound system of government… alongside the pastoral activities of the church for the salvation of the souls of the people…

Truly magnificent missionary work… I wholeheartedly support your very important work in this process. Beatification… we support you and your people on this important journey and task towards that goal.

Thank you very much for your important work… our prayers are with you that one day we may attend the celebration of the beatification together with you.”

Tijdens het diner hoef ik een glas op het slagen van Project Bundralis met o.a. zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater
A toast during the dinner for the succes of the Bundralis Project with the beatification of missionary Bernard van Klaarwater

Support for the beatification father Bernard van Klaarwater MSC

The first step of the beatification procedure is an investigation into the life and virtue of Bernard van Klaarwater. That the parishoners of Bundralis and other Manusians generally have not forgotten Father Bernard van Klaarwater became apparent from conversations with former and current parishioners of the St. Francis Xavier parish in Bundralis.

This was also evident during a dinner at Dynasty Seafood Restaurant in Vision City (VC) near Port Moresby. This took place together with the sponsors in honor of our visit. One of them was Gabriel Don Uwei. He had been listening to the stories his father told him about Bernard since he was seven years old. Now he called him a missionary who brought unity.

Beatification father Bernard van Klaarwater MSC and his significance for today

Among the guests at this sponsor dinner was Alfred Ko’ou. He is a technician and a researcher affiliated with the University of Papua New Guinea. “My grandfather always talked a lot about Bernard van Klaarwater,” he said. “It was very impressive to hear my grandfather talk about Father Klaarwater years ago.”

According to him, the life and work of Bernard van Klaarwater should be and was a source of inspiration for people today. “Father Klaarwater was a man who brought about a profound change in people’s lives. His faith brought people to God and peace among us.” Along with many others in Bundralis, Alfred also hopes for the beatification of Bernard van Klaarwater.

In Boismenu werd de H.Mis opgedragen uit dankbaarheid voor onze komst.
In Boismenu Holy Mass as thanksgiving for Paul Stolwijk and me to come to Bundralis .

Alfred Ko’ou: “Bernard van Klaarwater was more than a priest”

“Bernard was more than a priest,” Alfred Ko’ou explained. In doing so, he pointed out that Bernard did not only convert indigenous inhabitants to Christianity. “He also led the construction of the church in Bundralis. The indigenous inhabitants (young men) were trained as carpenters by Father Klaarwater. Subsequently, they built churches in many other places on Manus and in other provinces.”

One of these structures was the Cathedral of Rabaul. This was built by carpenters from Manus who learned the trade from Bernard. I learned this during our visit on October 4 to the Catholic Theological Institute (CTI) in Bomana near Port Moresby. This institution offers studies in philosophy and theology.

Veronica Soka: “Bernard van Klaarwater taught us how to build houses.”

This location (CTI) also provides a home for various congregations. We ourselves were guests at the De Boismenu MSC College. A mass was held there to mark our farewell and as an expression of gratitude for our visit. A buffet was also held. Veronica Sokoua: “Bernard van Klaarwater taught us how to build houses.”

During this meeting, I spoke with Veronica Sokoua. Her parents told her about the construction of the church in Bundralis. “We were surprised that Father Bernard van Klaarwater wanted to build two towers onto it. In our opinion, that was impossible, but he succeeded. A cross stood on top of one of the towers. Nevertheless, in 1943, an American pilot mistakenly bombed the church. They are now building another church in the same place.

Kaart van Papoea-Nieuw-Guinea. Manus bevindt zoch 1326 km ten oosten van Vanimo.
Kaart van Papoea-Nieuw-Guinea. Manus bevindt zoch 1326 km ten oosten van Vanimo.

”Father Bernard was a good man”

According to my grandfather, Bernard was a good man. He could empathize with us and understood us. He was also very helpful. His parish covered all of North Coast of Manus. It is incredible how he managed to arrange all of that.

He spoke Pidgin English just like us and he ate our food. Father Bernard van Klaarwater was simply one of us. He moved through the parishes with ease. He was so special. We couldn’t build houses back then. He taught us that too.”

Alfred Ko’ou: “Bernard van Klaarwater changed our lives forever”

According to Alfred Ko’oú, Bernard van Klaarwater introduced his parishioners to Europe. “He described clearly what life in Europe was like. That is why my grandfather led a movement in 1949 to build a modern village (now South Village). This brings together various ethnic groups in hamlets scattered throughout our forests.

Our grandparents built a community center, a church, a clinic, a school, and a modern village. Our parents went to school and our lives changed forever.”

Catechist Anthony de Padua Topkapin points out Bernard’s humanity. As a catechist at the St. Francis Xavier Church in Bundralis, he heard various stories about this. “Bernard touched people’s hearts.” He translated the Bible into reality and into general issues.

Otto M. Molean: “Bernard van Klaarwater knew no fear”

Like Veronica Sokoua, Otto M. Molean also pointed out the enormous size of Bernard’s parish. It comprised no fewer than 13 communities. Otto M. Molean is the chairman of the St. Michael Parish in Lorengau. He calls Bernard “a champion in transmitting faith, love, and unity.”

He was also far ahead of his time. “His influence extended beyond the boundaries of the Roman Catholic Church,” says Otto. “For instance, Lutherans on the West Coast of Manus were also touched by him.”

Weer terug in Nederland bij mijn lief Frans van den Berg.
Back home in the Netherlands whith my love Frans van den Berg.

Links to items in this article about beatification father Bernard

  • The beatfication of Bernard van Klaarwater MSC is one of the items of the Bundralis project. 
  • On y last day in Papoea New Guinea I met vice postulator Thomas Ravaoli. He gave me his book ”Saint Peter To Rot.” On page 84 there is a letter of Bernard van Klaarwater dd 25 januari 1926. He wrote about his meeting with Peter To Rot.

Did you know?

Did you know that the parish of St. Francis Xavier in Bundralis organized the commemoration of the passing of Mgr. Ronald Vunuvung as the start of the beatification process? The bishop promised to write a letter.

One of the islands in the Bismarck Sea, near the place where Bernard and the other priests and sisters were murdered on March 18, 1943, is now Bernard of Klaarwater Island. The beatification concerns Bernard of Klaarwater and the other priests and sisters who perished on March 18, 1943.

Het bericht Beatification father Bernard van Klaarwater nearing thanks to Mgr. Ronald Vunuvung verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/10/08/beatification-father-bernard/feed/ 0
Zaligverklaring pater Bernard gewenst door Mgr. Ronald Vunuvung https://www.verderopweg.nl/2026/10/08/zaligverklaring-pater-bernard/ https://www.verderopweg.nl/2026/10/08/zaligverklaring-pater-bernard/#comments Thu, 08 Oct 2026 09:28:19 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18618 De zaligverklaring (beatificatie) pater Bernard van Klaarwater (Baarn, 2 februari1896 – Bismarckzee, 18 maart 1943) nadert. Bisschop Ronald Vunuvung van het bisdom Kavieng gaf op 3 oktober 2026 aan een brief te schrijven. Dit betreft zijn fiat voor het onderzoek als start van het proces tot zaligverklaring. Van 25 september t/m 5 oktober ondernam ik […]

Het bericht Zaligverklaring pater Bernard gewenst door Mgr. Ronald Vunuvung verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
Zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater, mgr Vunuvung belooft een brief te schrijven om de procedure te starten
Zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater, mgr Vunuvung belooft een brief te schrijven om de procedure te starten

De zaligverklaring (beatificatie) pater Bernard van Klaarwater (Baarn, 2 februari1896 – Bismarckzee, 18 maart 1943) nadert. Bisschop Ronald Vunuvung van het bisdom Kavieng gaf op 3 oktober 2026 aan een brief te schrijven. Dit betreft zijn fiat voor het onderzoek als start van het proces tot zaligverklaring.

Groepsfoto met links van mij pastoor Joe Okas en rechts catechist Anthony de Padua Tokapin , St Francis Xavier Parish Bundralis na dankdienst van het besluit van Mgr. Vunuvung om te starten met de procedure voor zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater msc
Groepsfoto met links van mij pastoor Joe Okas en rechts catechist Anthony de Padua Tokapin , St Francis Xavier Parish Bundralis na dankdienst van het besluit van Mgr. Vunuvung om te starten met de procedure voor zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater msc

Van 25 september t/m 5 oktober ondernam ik samen met geestelijk werker Paul Stolwijk een reis naar Bundralis. Daarheen zond Mgr. Louis Couppé MSC in 1923 Bernard van Klaarwater. Als hoofd van de MSC (Missionarissen van het Heilig Hart) achtte Mgr. Couppé missionaris Bernard van Klaarwater voldoende capabel voor deze uiterst gevaarlijke missiepost.

Nu trad ik in zijn voetstappen. Het werd een bezoek vol feestelijkheden, bijeenkomsten ter ere van ons bezoek. En uiteraard aan pater Bernard van Klaarwater MSC, de broer van mijn vader. Dankbaar en vol vertrouwen bad ik samen met Mgr. Ronald Vunuvung en de andere aanwezigen voor de zaligverklaring van Bernard van Klaarwater MSC.    

Beatificatie pater Bernard van Klaarwater: een dringende wens van Mgr. Ronald Vunuvung   

Al in 1923 schreef Mgr. Ronald Vunuvung dat hij hoopte op de zaligverklaring van Bernard van Klaarwater. Zo blijkt uit zijn brief van 26 september 2023. ‘’Uw Oom werkte als toegewijde en gedreven missionaris van het Heilig Hart van Jezus.

Dat was in het pre-evangelische tijdperk. Heidense overtuigingen waren wijdverbreid en stammenoorlogen en rivaliteit aan de orde van de dag. Dat was vóór de komst van de missionarissen van het Heilig Hart van Jezus op Manus Island…

Kannibalisme was in die tijd een vorm van verdediging en overwinning op traditionele rivalen… Deze vochten om de controle over land en macht. Het was een duister hoofdstuk in de donkere geschiedenis van onze kerk.’’

Mgr. Ronald Vunuvung: ”Ik hoop samen met u de zaligverklaring pater Bernard te mogen bijwonen”

‘’Het missionaire werk van uw oom was een belangrijk en opmerkelijk onderdeel van de bekering van dat volk van de duisternis van het heidendom naar het ontwakende licht van de verlossing in Jezus Christus en beschaving.

Dit als opstart naar de onvermijdelijke oprichting van sociale evangelisatieorganen zoals onderwijsinstellingen, ziekenhuizen, wegen, justitie, een rechtssysteem en handel, en uiteindelijk een degelijk regeringssysteem… naast de pastorale activiteiten van de kerk voor het heil van de zielen van het volk… ”

Werkelijk geweldig missionair werk… Ik steun uw zeer belangrijke werk in dit proces van harte. Zaligverklaring… wij steunen u en uw volk op deze belangrijke reis en taak naar dat doel. Hartelijk dank voor uw belangrijke werk… onze gebeden zijn met u dat we op een dag samen met u de viering van de zaligverklaring mogen bijwonen.’’

Het draagvlak voor de beatificatie

 De eerste stap van de procedure voor de zaligverklaring is een onderzoek naar het leven en de deugdzaamheid van Bernard van Klaarwater.  De parochianen in Bundralis en andere bewoners van Manus zijn pater Bernard van Klaarwater allerminst vergeten zijn.

Dat bleek ook tijdens een diner in Dynasty Seafood Restaurant in Vision City (VC) bij Port Moresby. Dit vond plaats samen met de sponsors ter ere van onze komst. Een van hen was Gabriel Don Uwei. Hij luisterde al op zijn zevende naar de verhalen die zijn vader over Bernard vertelde. Nu noemde hij hem een missionaris die eenheid bracht.

Tijdens het diner hoef ik een glas op het slagen van Project Bundralis met o.a. zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater
Tijdens het diner hief ik een glas op het slagen van Project Bundralis met o.a. zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater

Bernard van Klaarwater en zijn betekenis voor nu

Tot de gasten van dit sponsordiner behoorde ook Alfred Ko’ou. Hij is technicus en als onderzoeker verbonden aan de University of Papua New Guinea. ‘’Mijn grootvader vertelde altijd veel over Bernard van Klaarwater’’, vertelde hij. ‘’Het was zeer indrukwekkend om mijn grootvader jaren geleden over deze missionaris te horen praten.’’

Het leven en werk van pater Bernard van Klaarwater inspireerde velen. Zowel toen als nu. ‘’Pater van Klaarwater was een man die een diepgaande verandering teweegbracht in het leven van mensen. Zijn geloof bracht mensen tot God en vrede onder onze mensen.’’ Samen met vele anderen in Bundralis hoopt ook Alfred op de zaligverklaring.  

Alfred Ko’ou ‘’Bernard van Klaarwater was meer dan een priester’’  

‘’Bernard was meer dan een priester, ‘’ vertelde Alfred Ko’ou. Ook hij is een voorstander van de beatificatie. Daarbij wees hij erop dat Bernard niet alleen inheemse bewoners bekeerde tot het christendom. ‘’Ook leidde hij de bouw van de kerk in Bundralis. De inheemse bewoners (jonge mannen) werden door pater Klaarwater opgeleid tot timmerlieden. Vervolgens bouwden ze kerken op vele andere plaatsen op Manus en in andere provincies.’’

Een van deze bouwwerken was de Kathedraal van Rabaul. Deze werd gebouwd door timmerlieden uit Manus die van Bernard het vak leerden. Zo vernam ik tijdens ons bezoek op 4 oktober aan Het Catholic Theological Institute (CTI) in Bomana bij Port Moresby. Dit verzorgt studies filosofie en theologie.

Ook biedt deze locatie een thuis voor diverse congregaties. Zelf waren we te gast bij het Boismenu MSC College. Daar vond een mis plaats ter gelegenheid van ons afscheid en vanuit dankbaarheid wegens onze komst. Ook vond er een buffet plaats. Ofwel een tafel vol lekkere gerechten.

In Boismenu werd de H.Mis opgedragen uit dankbaarheid voor onze komst.
In Boismenu werd de H.Mis opgedragen uit dankbaarheid voor onze komst.Naast mij staat Gabriel Nakau, die dit programma organiseerde.

Veronica Sokou: ‘’Bernard van Klaarwater leerde ons huizen bouwen.’’

Tijdens deze bijeenkomst sprak ik met Veronica Sokou. Haar ouders vertelden haar over de bouw van de kerk in Bundralis. ‘’We waren verbaasd dat pater Bernard van Klaarwater daaraan twee torens wilde bouwen.

Volgens ons was dat onmogelijk, maar het lukte hem. Boven op een van de torens stond een kruis. Desondanks bombardeerde een Amerikaanse piloot in 1943 bij vergissing de kerk. Op dezelfde plaats bouwen ze nu een andere kerk.” 

Veronica Sokou: ”Hij begreep ons”

Volgens mijn opa was Bernard een goed mens, Hij kon zich in ons verplaatsen en begreep ons. Ook was hij zeer hulpvaardig. Zijn parochie omvatte de gehele noordkust van Manus. Ongelooflijk hoe hij dat allemaal kon regelen.

Hij sprak het Pidgin Engels zoals wij en hij at ons voedsel. Pater Bernard was gewoon een van ons. Hij bewoog zich gemakkelijk door de parochies. Een bijzonder mensenmens was hij. Wij konden toen nog geen huizen bouwen. Ook dat leerde hij aan ons,’’ aldus Veronica Sokou als groot voorstandster van de beatificatie.

Samen met bisschop Vunuvung, Paul Stolwijk en ander aanwezigen bidden voor zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater
Samen met bisschop Vunuvung, Paul Stolwijk en ander aanwezigen bidden voor zaligverklaring pater Bernard van Klaarwater

Alfred Ko’ou: ‘’Bernard van Klaarwater veranderde ons leven voorgoed’’

Volgens Alfred Ko’oú liet Bernard van Klaarwater zijn parochianen kennis maken met Europa. ‘’Hij beschreef helder hoe het leven in Europa eruitzag. Mijn grootvader leidde daarom in 1949 een beweging om een ​​modern dorp te bouwen (nu South Village). Deze brengt verschillende etnische groepen samen in gehuchten verspreid over onze bossen.

Onze grootouders bouwden een gemeenschapshuis, een kerk, een kliniek, een school en een modern dorp. Onze ouders gingen naar school en ons leven veranderde voorgoed.”

Catechist Anthony de Padua Tokapin wees op Bernards medemenselijkheid. Als catechist van de Sint Francis Xavierkerk in Bundralis hoorde hij daarover diverse verhalen. ‘’Bernard raakte het hart van de mensen. Hij vertaalde de Bijbel naar de werkelijkheid en naar algemene vraagstukken.’’ Ook hij is blij met het besluit van de bisschop om te starten met de procedure voor beatificatie.

Otto M. Molean: ‘’Bernard van Klaarwater kende geen angst’’

Een heldhaftig karater is een van de belangrijkste vereisten voor beatificatie. Bernard van Klaarwater staat op Manus vooral ook bekend om zijn dappperheid. ‘‘Zonder angst trok Bernard van Klaawater de binnenlanden van Manus in om zijn pastorale taken uit te oefenen,” zei Otto.

Evenals Veronica Sokou wees ook Otto M. Molean op de enorme uitgebreidheid van Bernards parochie. Deze telde dertien gemeenschappen. Otto M. Molean is voorzitter van de St Michael Parish in Lorengau. Hij noemt Bernard ‘’een kampioen in het overdragen van geloof, liefde, en eenheid.’’

Ook was hij zijn tijd ver vooruit. ‘’Zijn invloed reikte verder dan de grenzen van de Rooms Katholieke Kerk,’’ zegt Otto. “’Zo lieten ook Lutheranen aan de westkust van Manus zich door hem raken.’’ 

Weer terug in Nederland bij mijn lief Frans van den Berg.
Weer terug in Nederland bij mijn lief Frans van den Berg.
  • De zaligverklaring van Bernard van Klaarwater MSC is een van de doelen van het project Bundralis. 
  • Alfred Ko’ou verrichtte het onderzoek naar de door paus Franciscus heilig verklaarde Peter Torot.  Vice postulator was Thomas Ravaoili .Op de dag van mijn vertrek ontmoette ik hem. Hij schonk mij het boek ‘’Saint Peter To Rot.’’ Op pagina 84 staat een brief van Bernard van Klaarwater dd 25 januari 1926. Deze gaat over zijn ontmoeting met Peter To Rot.

Wist je dat?

Wist je dat de parochie St. Francis Xavier in Bundralis de herdenking van het overlijden van Mgr. Ronald Vunuvung heeft georganiseerd als start van de procedure voor de zaligverklaring? De bisschop beloofde een brief te schrijven.

Een van de eilanden in de Bismarckzee is omgedoopt tot eiland Bernard van Klaarwater. Dit bevindt zich vlakbij de plaats waar op 18 maart 1943 Bernard en de andere priesters en zusters werden vermoord. De zaligverklaring betreft Bernard van Klaarwater inclusief de andere priesters en zusters die op 18 maart 1943 zijn omgekomen.

Het bericht Zaligverklaring pater Bernard gewenst door Mgr. Ronald Vunuvung verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/10/08/zaligverklaring-pater-bernard/feed/ 6
Hans Klok brengt met Abacadabra eerbetoon aan vorige illusionisten https://www.verderopweg.nl/2026/09/24/hans-klok/ https://www.verderopweg.nl/2026/09/24/hans-klok/#respond Thu, 24 Sep 2026 04:29:29 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18587 Hans Klok doet mij steeds weer versteld staan. Verbaasd kijk ik naar hoe hij mensen laat zweven. Hoe lukt hem dat? Zelf wijst hij daarbij op zijn veelal Joodse voorgangers.  Meer daarover zie je in het Joods Museum t/m 29 maart 2027 Nog even en dan vertrek ik naar Papoea-Nieuw-Guinea voor het project Bundralis. En […]

Het bericht Hans Klok brengt met Abacadabra eerbetoon aan vorige illusionisten verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
Hans Klok was zelf gids tijdens de opening van zijn expositie Abacadabra in het Joods Museum, Amsterdam
Hans Klok was zelf gids tijdens de opening van zijn expositie Abacadabra in het Joods Museum, Amsterdam, links naast Hans staat jong goocheltalent Gianni Marsini. Ik, blogster Marianne Visser van Klaarwater, stelde hem een bijzondere vraag.

Hans Klok doet mij steeds weer versteld staan. Verbaasd kijk ik naar hoe hij mensen laat zweven. Hoe lukt hem dat? Zelf wijst hij daarbij op zijn veelal Joodse voorgangers.  Meer daarover zie je in het Joods Museum t/m 29 maart 2027

Hans Klok samen met mij voor de zaag tjdens de expositie Abacadabra in het Joods Museum Amsterdam.
Hans Klok voor de beruchte zaag om mensen doormidden te snijden, expositie Abacadabra Joods Museum Amsterdam.

Nog even en dan vertrek ik naar Papoea-Nieuw-Guinea voor het project Bundralis. En Frans dan? Die blijft alleen achter. En dat in de Week van de Eenzaamheid (24 tot en met 30 september) ? Tja, wat doe je daaraan? Opeens wist ik het… Ik vroeg Hans Klok om mij doormidden te zagen. De ene helft blijft dan bij Frans en de andere helft gaat naar Papoea Nieuw Guinea.

Hans Klok gids van zijn expositie Abacadabra

Tijdens shows van Hans Klok voel ik altijd mijn vingers kriebelen om zelf ook een truc te doen. Daarin ben ik vast niet de enige, Daarom demonstreerde  jong goocheltalent Gianni Marsini interactieve illusies. Deze konden we na de opening zelf uitproberen.

Emile Schrijver wees als directeur van het Joods Cultureel Kwartier op het Joods talent. ‘Het is fascinerend hoe Joden keer op keer een belangrijke rol hebben gespeeld in vrije beroepen: beeldende kunst, literatuur, theater, variété, en dus ook het illusionisme.’’

Hans Klok en de Golden Age of Magic

Goochelaars en illusionisten bestaan wellicht al zo lang als de mensheid zelf. Zo vertoonden ze hun kunsten vroeger op het marktplein en de kermis. Rond 1900 verlieten ze dit veelal en traden voortaan op in theaters.

Hun spectaculaire acts maakten hen destijds tot megasterren. Dit was de tijd van  de Golden Age of Magic (van ca 1880 – 1930.) Hans Klok brengt dit tijdens zijn expositie als een historisch eerbetoon aan zijn illustere voorgangers, Hoe? Dat toont zijn expositie Abracadabra.

De tentoonstelling is als een magische reis door de historie van de toverkunst. Van kamer naar kamer loop je van de ene truc naar de andere. ”Een goede goochelaar combineert techniek en psychlogie”, vertelde Hans. ”De echte magie zit in de presentatie. Niets is wat het lijkt.”

Vrouwen aan de top

Goochelen was  op het hoogtepunt van de Golden Age of Magic vooral een mannenzaak. Abacadabra wijst juist op vrouwen kennen die op het podium of van achter de schermen de goochelwereld veranderden.

Adelaide Herrmann (1853-1932) veroverde als ‘Queen of Magic’ de grootste theaters. Ze ving zelfs  kogels op tussen haar tanden. Miss Blanche (1910-1980) schitterde in Europa met kaarten en brandende sigaretten. Gloria Dea was op 14 mei 1941 de eerste goochelaar ooit op de beroemde Strip in Las Vegas.

Hans Klok en Joodse illusionisten

Joodse illusionisten spelen een sleutelrol in de ontwikkeling van deze podiumkunst. De Hongaars-Amerikaanse goochelaar Harry Houdini (1874-1926) raakte wereldwijd bekend als boeienkoning.Horace Goldin (1879-1939) bedacht de truc van het doorgezaagde weesmeisje.

Het echtpaar Alexander en Adelaide Hermann brachten in 1847 de eerste spectaculaire zweefact. Dit alles zie je in het eerste deel van de expositie.  Tijdens de Tweede Wereldoorlog keerde het tij voor Joodse goochelaars.

Vanaf september 1941 mochten zij en andere Joodse artiesten niet meer optreden voor een algemeen publiek in Nederland. De nazi’s voerden stapsgewijs anti-Joodse maatregelen in om Joden volledig uit het openbare en culturele leven te bannen.

Jong googeltalent demonstreert de truc van Houdini die je zelf ook kunt doen.
Jong googeltalent GIanni Marsini demonstreert de truc van Houdini die je zelf ook kunt doen.

Hans Klok en Magisch Nederland

In het tweede deel van de tentoonstelling stap je de Nederlandse goochelwereld binnen, Hier staat de familie Bamberg (18e tot 20e eeuw) centraal. Zes generaties lang zijn ze actief als goochelaars en belichamen zo de bloeitijd van het vak.

Hun stamvader Eliaser Bamberg (1760–1833) was de eerste professionele goochelaar van de familie. Hij acteerde vooral op het marktplein. De  tweede generatie maakte de overstap naar de kermis. Daarmee bereikten ze voortaan het grote publiek.

Hun simpele kermistrucs groeiden uit tot een groots theaterspektakel. Het historisch woonhuis van de familie bevond zich op Nieuwe Amstelstraat 22. Dit ligt pal naast het synagogencomplex. Dit is nu het Joods Museum is.

Erfstuk van Hans Klok; Kaartenster van Okito (Theo Bamberg), 1908–1940, The Averbook Magic Art Museum and Library: Collection of Dr. Bruce J. Averbook, VS
Erfstuk voor Hans Klok; Kaartenster van Okito (Theo Bamberg), 1908–1940, The Averbook Magic Art Museum and Library: Collection of Dr. Bruce J. Averbook, VS

Okito

Hier, in het hart van de oude Jodenbuurt, werd zijn wereldberoemde zoon Tobias Bamberg (1875-1963) geboren. Onder zijn artiestennaam Okito raakte hij bekend als de meest legendarische goochelaar en illusionist aller tijden.

De expositie toont ook Studio Larette. Hiertoe nam Cornelius Hauer in 1830 het initiatief. Al snel daarna startte hij zijn Nederlandsche Verkoopcentrale van Moderne Goocheltrucs. Jarenlang was dit de enige goochelwinkel van Nederland en het kloppende hart van de goochelscene.

”Okito bleef veerkrachtig en hield zijn humor. Dat leer ik nog steeds van goochelaars als Okito en Houdini. Zij bleven altijd grandeur en succes uitstralen. Ook al liep hun hele leven in de soep’‘, vertelde Hans Klok.

Hans Klok: een eerbetoon aan zijn voorgangers

Voor Hans Klok is Abracadabra een persoonlijk eerbetoon aan de illusionisten die hem vormden. Zij vormen zijn bron van inspiratie. Als groot bewonderaar van deze grote namen treedt hij zelf op als gids in een wereld vol illusie. Een belangrijk deel van de tentoongestelde topstukken komt uit zijn eigen verzameling.

Dit betreffende door Okito aan Klok nagelaten goocheltrucs en voorwerpen. Volledig uit het niets ontving hij op een dag een verhuisdoos vol materiaal, trucs en rekwisieten van Okito. Deze zijnnu te zien tijdens de expositie Abcadabra.

Zelf aan de slag

Verdwijnen, ontsnappen, zweven, gevaarlijke illusies, hoe werkt dat? In de tentoonstelling neem je een kijkje achter de schermen. Je kunt ook zelf met deze trucs aan de slag: zaag je moeder door of laat je broertje verdwijnen. Hans Klok gaat je erbij helpen. Abracadabra is gemaakt voor jong en oud.

Het woord ”abacadabra” fascineert beide generaties. De term opent universeel de deur tot mysterie, magie en taalkundige historie. Bij kinderen wekt het meteen een gevoel van verwondering. Voor volwassenen vormt het een fascinerende reis door de tijd.

De schaduwkant

Abracadabra verzwijgt de schaduwkant niet. In 1941 kwam er met de Jodenvervolging kwam een abrupt einde aan de bloeiende Joodse goocheltraditie in Nederland. De meeste artiesten werden vermoord. De tentoonstelling zet dit talent terug in het licht.

Zoals de geliefde Professor Ben-Ali-Libi, die met een handbeweging bloemen en duiven liet verschijnen. Hij, zijn vrouw en zijn dochter werden in 1943 vermoord. Zo is Abracadabra een ode aan de goochelkunst én aan wat door de oorlog verloren ging.

  • Het Joods Museum behoort tot het Joods Cultureel Centrum van Amsterdam.
  • De museumwinkel verkoopt voor slechts 4,95 de mooie en boeiende publicatie Abacadabra: Geheimen van Houdini tot Hans Klok
  • Het Joods Museum komt met spraakmakende exposities, zoals over feministe Judy Chicago
  • In 2015 sprak ik met Hans Kazan over het zijn van een Bekende Nederlander.
  • Hans Klok raakte wereldberoemd wegens zijn spectaculaire acts vol magie en illusie
  • Met het project Bundralis treed ik in de voetsporen van mijn oom, de broer van mijn vader, pater Bernard van Klaarwater (Baarn, 2 februari 1896 – Bismarckzee, 18 maart 1943). Hij was missionaris op het eiland Manus in Papoea-Nieuw-Guinea. Japanse soldaten vermoordden hem. In de harten van de Papoea’s leeft hij voort in verhalen die generaties aan elkaar vertellen.

Wist je dat?

Wist je dat het Joods Museum gevestigd is in vier historische synagogen van de oude Amsterdamse Jodenbuurt? Samen met de Portugese Synagoge, de Hollandsche Schouwburg en het Nationaal Holocaustmuseum vormt dit het Joods Cultureel Kwartier. Samen geven deze locaties inzicht in Joods leven, uit het verleden, in het heden en richting de toekomst

Het bericht Hans Klok brengt met Abacadabra eerbetoon aan vorige illusionisten verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/09/24/hans-klok/feed/ 0
Dudok was een bron van inspiratie voor Japanse architect Urabe https://www.verderopweg.nl/2026/09/17/dudok/ https://www.verderopweg.nl/2026/09/17/dudok/#respond Thu, 17 Sep 2026 06:34:37 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18545 Willem Dudok (1884-1974) raakte internationaal beroemd als architect. Vooral zijn iconische raadhuis te Hilversum genoot wereldwijd faam. Minder gekend staat hij als inspiratiebron voor de Japanse architect Shizutaro Urabe (1909–1991. Daarover gaat de expositie ‘Van Hilversum naar Kurashiki’. Deze is t/m 13 oktober 2026 te zien  in het Dudok Achitectuurcentrum van Hilversum. Het raadhuis van […]

Het bericht Dudok was een bron van inspiratie voor Japanse architect Urabe verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>

Dudok Architctuur Centrum.  Gerard van den Top (burgemeester van Hilversum Medistad)  verwelkomt  Kiyoshi Nishimura (voormalig directeur van Urabe architects). Rechts blogster Marianne Visser van Klaarwater met vriend Frans van den Berg
Dudok Architectuur Centrum, 11 september 2026. Gerard van den Top (burgemeester van Hilversum Mediastad) verwelkomt Kiyoshi Nishimura (voormalig directeur van Urabe architects). Rechts zit blogster Marianne Visser van Klaarwater, dochter van Riek Reijn, met haar vriend Frans van den Berg.

Willem Dudok (1884-1974) raakte internationaal beroemd als architect. Vooral zijn iconische raadhuis te Hilversum genoot wereldwijd faam. Minder gekend staat hij als inspiratiebron voor de Japanse architect Shizutaro Urabe (1909–1991. Daarover gaat de expositie ‘Van Hilversum naar Kurashiki’. Deze is t/m 13 oktober 2026 te zien  in het Dudok Achitectuurcentrum van Hilversum.

Het raadhuis van Dudok inspireerde Urabe voor zijn stadhuis in Kurashiki
Het raadhuis van Dudok inspireerde Urabe voor zijn stadhuis in Kurashiki

Het raadhuis van Hilversum doet mij altijd denken aan mijn moeder Riek Reijn (1911-1988). In 1942 vorderde de Duitse bezetter het gebouw op en maakte daarvan het Hoofdkwartier van de Duitse Wehrmacht in Nederland. Mijn moeder werkte daar al voor de oorlog en mocht haar baan houden.

 In het geheim stond ze in contact met het verzet. Daardoor kon ze op tijd waarschuwen voor ophanden zijnde razzia’s en meer. Pas na de oorlog vertelde ze mijn vader over deze levensgevaarlijke rol in het hol van de leeuw. Zelf was ik op  vrijdag 11 september in het raadhuis. Daar luisterde en keek ik naar het onbekende verhaal van Dudok en Urabe.

Burgemeester Gerard van den Top: ”Hij is nog steeds bij ons”

Burgemeester Gerard van den Top wees tijdens zijn openingswoord op de betekenis van Willem Dudok voor Hilversum. ”Hij is nog steeds bij ons zoals hij onze stad vormgaf.” Ook wees de burgervader op de band tussen Wille Dudok en burgemeester Joost Boot. Deze burgervader was van 1951 tot 1968 de langstzittende burgemeester van de 20e eeuw.

Burgemeester Joost Boot en architect Wille Dudok werkten intensief samen in Hilversum. Hun relatie bracht twee buitengewoon karaktervolle personen bij elkaar. Samen drukten ze een onuitwisbare stempel op de naoorlogse ontwikkeling en het stadsgezicht van de mediastad.

Dudok en zijn visie op de stad

Urabe leerde het werk van Dudok kennen tijdens zijn studie architectuur. Vooral het raadhuis van Hilversum maakte diepe indruk op Urabe. Vooral de grote zorg voor ontwerp en detail raakte hem. Ook raakte hij onder de indruk van Dudoks vakmanschap en zijn visie op de stad.

Dudok zag de stad als een harmonische eenheid tussen met elkaar samenhangende gebouwen. In plaats van grauwe arbeiderswijken ontwierp hij groene woonwijken die uitnodigen tot sociaal contact. Aansluitend daarop waren allerlei sociale voorzieningen. Van gemeentelijke scholen tot sportvoorzieningen. 

De Japanse Dudok van Kurashiki

Urabe raakte diep onder de indruk van Dudok, Hij hing zelfs een foto van het boven zijn bureau, Hij wilde naam maken als  ‘Dudok van Kurashiki’ In deze stad kreeg Urabe na zijn studie de kans om zijn ideeen te realiseren.

Samen met zijn schoolvriend Soichiro Ohara ontwierp Urabe nieuwe gebouwen met respect voor de bestaande stad. Daarbij liet hij zich inspireren door Dudok zonder diens werk te kopiëren. Urabe herkende in Dudok een vastberadenheid om onder elke omstandigheid het beste resultaat te bereiken.

Dudok in Japanse context

De publicatie City Gardens of Tomorrow (1902) inspireerde Dudok. Dit boek was geschreven door Ebenezer Howard (1850-1928), de oprichter van de tuinstadbeweging. Mede naar zijn voorbeeld ontwierp Dudok in Hilversum goede en betaalbare woningen, winkels, kerken en scholen. Deze boden ruimte aan een bloeiende gemeenschap.

Urabe vertaalde Dudok’s ideeën naar de Japanse context en naar zijn eigen tijd. Zo vertelt deze tentoonstelling een onbekend verhaal over inspiratie, vakmanschap en culturele verbondenheid. Een verhaal over hoe architectuur ideeën kan laten reizen, van Nederland naar Japan.

Dudok en Urabe: Inspiratie

Urabe raakte tijdens zijn studie architectuur geïnspireerd door Dudok. Deze wijdde zijn leven aan de stadsontwikkeling van Hilversum. Dat raakte Urabe. Als 25-jarige slaagde hij in 1934 cum laude voor zijn examen met een ontwerp voor een bioscoop. Deze was geschikt was voor de geluidsfilm en ontworpen in de stijl van Dudok.

Niet alleen Dudoks architectuur en stadsplanning trof Urabe. Ook diens buitengewone toewijding aan het leven van de mensen voor wie Dudok bouwde, raakte hem. Op geheel eigen wijze vulde Urabe zijn ambitie in om de ‘Dudok van Kurashiki’ te worden.

De stadspoort van Kursahiki aan de Ivy Square
De stadspoort van Kursashiki aan de Ivy Square

Dudok en Urabe: Vakmanschap

Urabe liet zich leiden door het vakmanschap van Dudok, zoals het oog voor detail, de schaal en de structuur. ”Ik meen dat het bouwen alleen tot kunst wordt indien het bouwwerk wordt gesublimeerd tot schone en harmonische ruimteverhoudingen. Deze brengen de bestemming en vooral de culturele betekenis van het gebouw zinvol tot uitdrukking.”

Urabe vertaalde de visie van Dudok naar de Japanse context, materialen en cultuur. Zo pionierde hij in het maken van combinaties tussen traditioneel handwerk en moderne industriële fabricage. Evenals Dudok had Urabe een diepe materiële gevoeligheid. Dat paste perfect bij de Japanse traditie van hout- en metselwerk.

Vakmanschap kent geen grenzen

Het vakmanschap van Urabe en Dudok laat zien hoe architectonische ideeën over de wereld kunnen reizen. Het bewijst dat écht vakmanschap niet gebonden is aan tijd of geografie. Echt vakmanschap draait om een universele toewijding aan detail, materiaal en de menselijke schaal.

Tijdens de expositie sprak ik kort met Prof. Ir. Hans Ruijssenaars (1944). Hij was van 2003 tot 2008 stadsarchitect van Hilversum. Tijdens zijn studententijd ontmoette hij in 1969 Dudok. Hij herinnert zich hem nog als een klein mannetje die internationaal faam genoot. ‘‘Wereldwijd lieten architecten zich door hem inspireren. Als wereldreiziger herkende ik overal zijn stijl. Van Engeland tot Australië en Amerika.”

de Japanse architect Sutemi Horichugi richtte de aandacht van Japan op de wereldwijde moderne architectuur
de Japanse architect Sutemi Horichugi richtte de aandacht van Japan op de Nederlandse architectuur, met name die van de Amsterdamse school

Dudok en Urabe: Culturele verbondenheid

De expositie toont de bijzondere band tussen Hilversum en de Japanse stad Kurashiki. Centraal staat het verhaal van twee architecten: Willem Dudok (1884–1974) en Shizutaro Urabe (1909–1991). Samen deelden ze hun visie op de stad.

Urabe ontwierp in Kurashiki nieuwe gebouwen met een enorm respect voor de historische stad. Sinds de publicatie Modern Dutch Architecture van Sutreni Horiguchi in 1923 schonk Japan veel aandacht aan Nederlandse architectuur. Horiguchi bewonderde de expressieve baksteenarchitectuur en het sociale aspect van de Nederlandse volkshuisvesting uit die tijd.

In 1927 kreeg Japan meer aandacht voor de werken van Le Corbusier Bauhaus. In dat jaar werd in Kyoto de Internationale Architectuurvereniging van Japan opgericht. Desondanks bleef Nederland een drijvende kracht in de vormingsjaren van modern Japan.

Oude panden later herleven

Urabe blies nieuw leven in oude, traditionele pakhuizen en bakstenen fabrieken. Een mooi voorbeeld hiervan is het beroemde Kurashiki Ivy Square). Hij liet zien dat modern vakmanschap heel goed kan samengaan met het behoud van cultureel erfgoed.

Het plein is van oorsprong een fabriek. Deze werd gebouwd in1889 gebouwd als de hoofdvestiging van de Kurashiki Spinning Mill (tegenwoordig Kurabo Industries). Het complex is erkend als officieel erfgoed van industrialisatie.

Dudok Architectuur Centrum, maquette van Raadhuis Hilversum
Dudok Architectuur Centrum, maquette van Raadhuis Hilversum

Over het Dudok Architectuur Centrum

Het Dudok Architectuur Centrum is het centrum voor architectuur, stedenbouw en ruimtelijk erfgoed in Hilversum. Het centrum organiseert rondleidingen door het Raadhuis, stadsexcursies, debatten, lezingen, tentoonstellingen en symposia. Het DAC is gevestigd in het Raadhuis van Hilversum, het hoogtepunt van het oeuvre van architect W.M. Dudok.

De tentoonstelling ‘Van Hilversum naar Kurashiki: het onbekende verhaal van Dudok en Urabe’ is te bezoeken van 26 augustus t/m 13 oktober in het Dudok Architectuur Centrum in Hilversum op woensdag van 14.00 – 17.00 uur en op donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag van 12.00 – 16.00 uur. 

Het raadhuis en het Carillon

Het Carillon in de toren van het raadhuis te Hilversum dankt zijn bestaan aan H.G. Zijfers. Als bakker van beroep zijnde was hij een groot liefhebber van beiaardiers. Daarom startte hij in 1923 een campagne voor het carrillon. Hij kreeg Dudok al snel met zich mee. Voortaan waren alle raadhuistekenngen voorzien van een toren met carillon.

Aan de gemeenteraad lichtte Dudok toe. ”Volgens oude traditie bezat de kerk en het raadhuis een toren. Ik meen dat het goed is om die traditie te volgen. Ik mag in dit verband wijzen op het herleven van het klokkenspel in onze dagen.”

Burgerzaal van het stadhuis in Kurashiki
Burgerzaal van het stadhuis in Kurashiki

Wist je dat?

Wist je dat Hilversum een van de eerste gemeenten in Nederland was die een inventarisatie opstelde van stedenbouw en architectuur met historische waarden uit de eerste helft van de 20e eeuw? Daardoor is het grootste deel van Dudoks oeuvre door de Rijksoverheid beschermd.

In 2015 werden twee van zijn grote tuinwijken aangewezen als beschermd stadsgezicht. Hilversum telt nu meer dan 1150 monumenten.

Het bericht Dudok was een bron van inspiratie voor Japanse architect Urabe verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/09/17/dudok/feed/ 0
PAPOEA NIEUW GUINEA, PROJECT BUNDRALIS https://www.verderopweg.nl/2026/09/17/papoea-nieuw-guinea-2/ https://www.verderopweg.nl/2026/09/17/papoea-nieuw-guinea-2/#comments Thu, 17 Sep 2026 05:43:31 +0000 https://www.verderopweg.nl/?p=18560 Papoea-Nieuw-Guinea werd op 16 september 1975 een zelsftandige staat behorende tot het Gemenebest. Sinds maart 2025 vermeldt de grondwet deze staat als “christelijke natie”. Een van de grondleggers daarvan was pater Bernard van Klaarwater. (Baarn, 2 februari 1896 – Bismarckzee, 18 maart 1943). Pater Bernard van Klaarwater trok in 1923 naar het eiland Manus. Daar […]

Het bericht PAPOEA NIEUW GUINEA, PROJECT BUNDRALIS verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>


Papoea-Nieuw-Guinea werd op 16 september 1975 een zelsftandige staat behorende tot het Gemenebest. Sinds maart 2025 vermeldt de grondwet deze staat als “christelijke natie”. Een van de grondleggers daarvan was pater Bernard van Klaarwater. (Baarn, 2 februari 1896 – Bismarckzee, 18 maart 1943).

Papoea Nieuw Guinea, Manus (midden bovenin deze kaart) met ongeveer rechts Kavieng. samen vormen ze nu het bisdom Kavieng. Damien Lito is pastoor van Bundralis
Manus (midden bovenin deze kaart) met ongeveer rechts Kavieng. Samen vormen ze nu het bisdom Kavieng.

Pater Bernard van Klaarwater trok in 1923 naar het eiland Manus. Daar stond sinds 1913 een politiepost voor het handhaven van het verbod op kannibalisme en stammenstrijd. In deze verscheurde maatschappij bracht hij vrede. Hoe? Door elkaar vanouds bestrijdende stammen in Bundralis samen een kerk te laten bouwen. Op 18 maart 1943 werd hij vermoord door Japanse soldaten.

Zijn laatste brief vanuit Papoea Nieuw Guinea

Bernard van Klaarwater schreef 25 januari 1939 zijn laatste brief aan mijn familie. Daarin noemde hij de toenmalige oorlogsdreiging. ‘‘De inborst van kannibalisme en stammenstrijd zou zo maar weer kunnen opbloeien. Maar wat dat betreft kunnen we vertrouwen op God. Hij zal de leiding over de wereld niet uit handen geven.”

Nog steeds is Bernards boodschap actueel

In onze door oorlogen en geweld getroffen wereld is deze boodschap nog steeds actueel. Moge daarom wereldwijd Bernards woorden doorklinken, want:
Bernard kreeg gelijk. Ondanks wrede christenvervolging en de moord op Bernard en 49 andere geestelijken overwon de liefde voor God en voor elkaar. Geïnspireerd door Bernard van Klaarwater willen ze nu een nieuwe kerk bouwen voor 1500 personen.

Als zijn volle nicht nam ik het initiatief tot

Als volle nicht van pater Bernard van Klaarwater nam ik het initiatief voor het project Bundralis in Oost Papoea Nieuw Guinea. Daartoe behoren de financiering van de te bouwen kerk, een biografie over Bernard en zijn zaligverklaring.

Samen met geestelijk werker en rouwcoach Paul Stolwijk ga ik daarom naar Bundralis in Oost Papoea-Nieuw-Guinea. Van onze reis doe ik verslag op Polar Steps. Geef je als volger voor 23 september 2026 op bij marianne@verderopweg.nl

Kardinaal W. Eijk gaf mij de zegen voor mijn reis naar en project voor Bundralis. Foto, 11 september aartsbisschoppelijk paleis Utrecht
Kardinaal W. Eijk gaf mij de zegen voor mijn reis naar en project voor Bundralis. Foto, 11 september aartsbisschoppelijk paleis Utrecht

Wist je dat?

Wist je dat er als vervolg komt op ”Waarom zouden we bang zijn?” Dit krijgt als titel: Man Gods in Papoea Nieuw Guinea: Bernard van Klaarwater (Baarn, 2 februari 1896 – Bismarckzee 18 maart 1943). Dit bevat nog niet eerder gepubliceerde brieven van Bernard van Klaarwater. N.a.v. mijn reis en ontmoetingen in Oost Papoea-Nieuw-Guinea komen er ook hoofdstukken over de recente ontwikkelingen.

Het bericht PAPOEA NIEUW GUINEA, PROJECT BUNDRALIS verscheen eerst op Verder op Weg.

]]>
https://www.verderopweg.nl/2026/09/17/papoea-nieuw-guinea-2/feed/ 4